Η εκτόξευση της διανομής κερδών προκαλεί έντονες αντιδράσεις, καθώς ένα μεγάλο μέρος των κεφαλαίων διοχετεύεται στο εξωτερικό, στηριζόμενο σε λογιστικά «μαξιλάρια» κρατικής προέλευσης
Η ΠΥΘΙΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ
Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες (Εθνική, Πειραιώς, Eurobank, Alpha Bank) προχωρούν σε μια άνευ προηγουμένου επιβράβευση των μετόχων τους από τα κέρδη της χρήσης 2025. Συνολικά, πρόκειται να διανεμηθούν περίπου 2,8 δισ. ευρώ (μέσω μερισμάτων και επαναγορών ιδίων μετοχών), ποσό που αντιστοιχεί σε εντυπωσιακό payout ratio που προσεγγίζει το 60%. Πρόκειται για μια ραγδαία άνοδο, αν αναλογιστεί κανείς ότι μόλις πέρυσι το αντίστοιχο ποσοστό βρισκόταν στο 40%, ενώ το 2024 (για τα κέρδη του 2023) ήταν μόλις στο 20%.
Η αιμορραγία προς το εξωτερικό
Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο της πολιτικής αυτής είναι ο τελικός αποδέκτης των κεφαλαίων. Δεδομένου ότι περίπου το 85% των μετόχων των συστημικών τραπεζών είναι ξένα θεσμικά κεφάλαια, το συντριπτικό μέρος αυτής της χρηματικής διανομής «εξάγεται» από την ελληνική οικονομία, αντί να επανεπενδυθεί στο παραγωγικό σκέλος της χώρας. Η κίνηση αυτή, αν και τυπικά σύμφωνη με την ευρωπαϊκή τραπεζική κανονικότητα, πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες για φθηνή χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας παραμένουν οξείες.
Το «αγκάθι» της αναβαλλόμενης φορολογίας (DTC)
Κεντρικό επιχείρημα της κριτικής που ασκείται είναι ότι οι διανομές αυτές γίνονται με τις «πλάτες» του ελληνικού Δημοσίου. Οι τράπεζες στηρίζουν ένα μεγάλο μέρος των εποπτικών τους κεφαλαίων (CET1) στον αναβαλλόμενο φόρο (DTC), ο οποίος αποτελεί μια μορφή «έμμεσης κρατικής βοήθειας» που θεσπίστηκε για να τις διασώσει από το «κούρεμα» του 2012 και την επακόλουθη κρίση. Σήμερα, το DTC εξακολουθεί να αποτελεί το 40-50% των εποπτικών κεφαλαίων τους. Ενώ οι τράπεζες αναγνωρίζουν την ανάγκη ταχείας απόσβεσης αυτού του λογιστικού «μαξιλαριού» έως το 2027, επιλέγουν παράλληλα να διανέμουν δισεκατομμύρια, δημιουργώντας το ερώτημα αν η κεφαλαιακή τους ευρωστία είναι «πραγματική» ή προϊόν κρατικής εγγύησης.
Κέρδη από την «απληστία» των επιτοκίων
Η κερδοφορία που επιτρέπει αυτές τις διανομές δεν προέρχεται μόνο από οργανική ανάπτυξη, αλλά και από τις πρακτικές που ακολουθήθηκαν κατά τη διάρκεια της ανόδου των επιτοκίων. Οι τράπεζες διατήρησαν, για μεγάλο διάστημα, από τα υψηλότερα επιτόκια δανεισμού και τα χαμηλότερα επιτόκια καταθέσεων στην ευρωζώνη, δημιουργώντας ένα ευρύ περιθώριο (spread) που επιβάρυνε τους Έλληνες δανειολήπτες και απομείωσε τις αποταμιεύσεις των καταθετών.
Αναλυτικά η διανομή ανά τράπεζα
Η επιβράβευση των μετόχων διαμορφώνεται ως εξής:
Εθνική Τράπεζα: Συνολική επιβράβευση κοντά στο 1 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της πρότασης για έκτακτη διανομή 300 εκατ. ευρώ.
Τράπεζα Πειραιώς: Διανομή 600 εκατ. ευρώ συνολικά (492 εκατ. σε μερίσματα και 100 εκατ. σε buybacks).
Eurobank: Συνολική επιβράβευση 717 εκατ. ευρώ (429 εκατ. σε μερίσματα και 288 εκατ. σε επαναγορές).
Alpha Bank: Διανομή 519 εκατ. ευρώ (ισόποσα μέσω μερίσματος και επαναγοράς).
Η συνεχιζόμενη αυτή πολιτική ενισχύει την αξία των μετοχών και προσελκύει ξένους επενδυτές, όμως η συζήτηση για την κοινωνική και οικονομική «τιμολόγηση» αυτής της τακτικής μόλις τώρα αρχίζει να αποκτά διαστάσεις δημόσιας διαμάχης.
