Του Arturo Varvelli
Θα συνέβαινε κάποια στιγμή. Την προηγούμενη εβδομάδα, η μακρά περίοδος πολιτικής "αήττητης" πορείας της Τζόρτζια Μελόνι έφτασε στο τέλος της — και η φιλία της με την Ουάσινγκτον φέρει μέρος της ευθύνης.
Μετά από περισσότερα από τρία χρόνια σχετικής σταθερότητας για την πρωθυπουργό, οι Ιταλοί απέρριψαν την προτεινόμενη δικαστική μεταρρύθμισή της σε ένα συνταγματικό δημοψήφισμα. Αν και η ψηφοφορία παρουσιαζόταν ως ένα τεχνικό ζήτημα που αφορούσε τον διαχωρισμό των δικαστικών σταδιοδρομιών, γρήγορα μετατράπηκε σε δημοψήφισμα για την κυβέρνησή της. Με υψηλή συμμετοχή 59% και ένα ηχηρό 54% υπέρ του "όχι", η Μελόνι έχει κάθε λόγο να ανησυχεί. Η ήττα αυτή απογύμνωσε το προσωπείο της εγχώριας δημοτικότητάς της. Κάτω από αυτό κρύβεται ένα αυξανόμενο χάσμα μεταξύ της κυριαρχικής στάσης της — που την έχει φέρει πιο κοντά στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ — και της οικονομικής ζημίας που προκαλεί ο Αμερικανός σύμμαχός της.
Η συζήτηση πριν από την ψηφοφορία δεν περιορίστηκε μόνο στην εσωτερική αντίθεση στις συνταγματικές αλλαγές, αλλά συνοδεύτηκε και από ένα αίσθημα γεωπολιτικής ανησυχίας μεταξύ των Ιταλών. Δεδομένα από μεγάλα δημοσκοπικά ινστιτούτα δείχνουν ότι η κοινή γνώμη αντιτίθεται έντονα στις πολιτικές του Τραμπ, και είναι εύκολο να διαπιστωθεί το χάσμα μεταξύ της αφήγησης μιας κυβέρνησης που εγγυάται το "εθνικό συμφέρον" και της πραγματικότητας μιας κυβέρνησης που αποτυγχάνει να προστατεύσει την Ιταλία από εξωτερικούς κραδασμούς που προκαλούνται από τον βασικό της σύμμαχο.
Ειδικότερα, η ιδεολογική εγγύτητα της Μελόνι με τον Τραμπ συνεπάγεται σημαντικά πολιτικά κόστη, αν οι Ιταλοί τη θεωρούν ότι ακολουθεί τη διαταρακτική εξωτερική του πολιτική. Δημοσκόπηση του ECFR από τον περασμένο Νοέμβριο είχε ήδη δείξει — πριν από τη σύγκρουση με το Ιράν — σημαντική πτώση σε όσους εκτιμούσαν τις πολιτικές του Τραμπ, ακόμη και μεταξύ των ψηφοφόρων του κόμματος της Μελόνι, των Αδελφών της Ιταλίας.
Αυτή η "παγίδα του Τραμπ" έδωσε στο δημοψήφισμα μια επιπλέον διάσταση: μια κρίση για μια ηγεσία που φαίνεται υπερβολικά διστακτική να υπερασπιστεί τη Ρώμη από το τιμωρητικό κόστος των στρατηγικών επιλογών της Ουάσινγκτον — συμπεριλαμβανομένου ενός πολέμου επιλογής με το Ιράν.
Το διεθνές πλαίσιο λειτούργησε ως ένας σιωπηλός αλλά ισχυρός υποστηρικτής του στρατοπέδου του "όχι". Η επιδείνωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και το επακόλουθο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έπληξαν την Ιταλία περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο ευρωπαϊκό κράτος, λόγω της μεγάλης ενεργειακής της εξάρτησης από τον Κόλπο. Αναλυτές προειδοποιούν για επικείμενη ύφεση, με προβλεπόμενη αύξηση του πληθωρισμού κατά 1–1,5% που οφείλεται αποκλειστικά στη σύγκρουση με το Ιράν. Για τη βιομηχανική "καρδιά" της βόρειας Ιταλίας — βασική εκλογική βάση του κυβερνητικού συνασπισμού — η αύξηση του ενεργειακού κόστους μπορεί να εκληφθεί ως άμεση αποτυχία του κράτους να προστατεύσει την εθνική οικονομία. Σε κάθε περίπτωση, η Ιταλία ξεκινά μια νέα, πυρετώδη αναζήτηση φυσικού αερίου, και η Μελόνι αναγκάστηκε λόγω αυτών των συνθηκών να ταξιδέψει ξανά στο Αλγέρι την Τετάρτη.
Αυτές οι οικονομικές πιέσεις επιδεινώνονται από τον τρόπο με τον οποίο η αμερικανική διοίκηση αντιμετωπίζει τους συμμάχους της πέρα από τον Ατλαντικό. Το μοντέλο "πληρώνεις για να συμμετέχεις" του Τραμπ για την ασφάλεια του ΝΑΤΟ και η απειλή τιμωρητικών δασμών στις εξαγωγές έχουν δημιουργήσει στην Ιταλία μια αίσθηση "υποτελούς κυριαρχίας" αντί για πραγματική ανεξαρτησία. Ακόμη και μέσα στο εκλογικό σώμα της κεντροδεξιάς υπάρχουν σαφή σημάδια αντίθεσης σε μια εξωτερική πολιτική που αντιμετωπίζει την Ιταλία ως παράπλευρη απώλεια του "Πρώτα η Αμερική" του Τραμπ. Αντιθέτως, διαφαίνεται στήριξη προς ισχυρότερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Αυτή η μετατόπιση υποδηλώνει ότι οι Ιταλοί ίσως γίνονται ολοένα και πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε μια πρωθυπουργό που ευθυγραμμίζεται με έναν αποσταθεροποιητικό σύμμαχο εις βάρος της εσωτερικής σταθερότητας και της ευρωπαϊκής συνοχής.
Για την Ευρώπη, η ιταλική ψήφος αποτελεί ενα case study. Η ήττα της Μελόνι έχει πλήξει το κύρος της ως πρωτοπορίας της ευρωπαϊκής συντηρητικής δεξιάς. Αυτό θα μπορούσε να προσφέρει μια ευκαιρία στις πιο μετριοπαθείς ή φιλοευρωπαϊκές φωνές εντός της κυβέρνησής της να αμφισβητήσουν την αφήγηση ότι ο δεξιός λαϊκισμός είναι η μόνη βιώσιμη πορεία προς την εθνική ισχύ. Αν δεν επικρατήσει μια πιο μετριοπαθής στροφή πολιτικής, η Ρώμη θα εμπλακεί ακόμη περισσότερο στη μοίρα που υπαγορεύεται από τον Τραμπ, και η πτώση της Μελόνι ενόψει των εκλογών του επόμενου έτους ενδέχεται να είναι αναπόφευκτη. Η ήττα μπορεί επίσης να αποτελέσει προειδοποιητικό σημάδι για άλλους φίλους του Τραμπ, ιδίως για τον Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία, ο οποίος αντιμετωπίζει μια τεταμένη εκλογική αναμέτρηση σε δύο εβδομάδες.
Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες παγιδεύουν ένα κράτος-μέλος σε συγκρούσεις που υπονομεύουν την ασφάλειά του, το αφήγημα της "υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων" μπορεί να είναι το πρώτο θύμα. Το μάθημα για τους ευρωπαίους ηγέτες είναι σαφές: η πραγματική κυριαρχία απαιτεί γνήσια ανεξαρτησία. Δεν μπορεί κανείς να ισχυρίζεται ότι δίνει προτεραιότητα στο εθνικό συμφέρον χωρίς να το υπερασπίζεται απέναντι στις οικονομικές επιταγές και τα στρατιωτικά κόστη που επιβάλλει ένας ασταθής σύμμαχος. Για να επιβιώσουν σε μια τέτοια γεωπολιτική αστάθεια, οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να κινηθούν προς μια πιο πραγματιστική, συμφεροντοκεντρική συνοχή που αρνείται να παραμείνει στη σκιά του αποσταθεροποιητικού άνδρα στον Λευκό Οίκο.
.jpeg)
