Τον τελευταίο καιρό χιλιάδες αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα πρωτοφανές φαινόμενο: μπλοκάρονται ΑΦΜ, καθυστερούν ή παγώνουν επιδοτήσεις και
δημιουργείται ένα κλίμα συλλογικής ενοχής, χωρίς να έχει προηγηθεί τελεσίδικη απόφαση δικαιοσύνης ή αποδεδειγμένη παράβαση. Το πιο σοβαρό όμως είναι άλλο: δεν υπάρχει καμία ευρωπαϊκή οδηγία, κανένας κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κανένας υποχρεωτικός κοινοτικός νόμος που να επιβάλλει στην ελληνική διοίκηση να λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο απέναντι στους αγρότες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ασφαλώς απαιτεί ελέγχους, διαφάνεια και προστασία των κοινοτικών πόρων. Αυτό είναι αυτονόητο. Πουθενά όμως δεν προβλέπεται ότι η διοίκηση πρέπει να θεωρεί έναν αγρότη ένοχο πριν αποδειχθεί οτιδήποτε. Πουθενά δεν αναφέρεται ότι πρέπει να μπλοκάρεται ένα ΑΦΜ προληπτικά, να παγώνουν πληρωμές και να οδηγούνται άνθρωποι σε οικονομική ασφυξία χωρίς τελεσίδικη κρίση.
Και εδώ ακριβώς γεννιέται ένα τεράστιο πολιτικό και ηθικό ερώτημα.
Όταν πρόκειται για πολιτικούς, υπουργούς ή βουλευτές, ακούμε συνεχώς –και σωστά– για το τεκμήριο της αθωότητας. Ακόμα και σε βαριές καταγγελίες, η δημόσια θέση είναι ότι «μέχρι να αποφανθεί η δικαιοσύνη, κανείς δεν είναι ένοχος». Αυτό αποτελεί βασική αρχή του κράτους δικαίου.
Γιατί λοιπόν αυτή η αρχή εξαφανίζεται όταν μιλάμε για τους αγρότες;
Γιατί ο μικρός παραγωγός, ο κτηνοτρόφος του χωριού, ο άνθρωπος που περιμένει την επιδότηση για να πληρώσει πετρέλαιο, ζωοτροφές και υποχρεώσεις, αντιμετωπίζεται σαν ύποπτος από την πρώτη στιγμή; Γιατί η ΑΑΔΕ και οι μηχανισμοί του κράτους λειτουργούν με λογική «πρώτα μπλοκάρουμε και μετά βλέπουμε»;
Στην πράξη, αυτό που συμβαίνει είναι μια μορφή διοικητικής τιμωρίας χωρίς δικαστική απόφαση. Ο αγρότης δεν μπορεί να περιμένει μήνες ή χρόνια μέχρι να αποδείξει ότι δεν είναι ελέφαντας. Οι υποχρεώσεις τρέχουν καθημερινά. Τα χωράφια δεν περιμένουν. Τα ζώα δεν περιμένουν. Οι οικογένειες δεν ζουν με «διοικητικές εκκρεμότητες».
Το κράτος οφείλει να κάνει ελέγχους. Κανείς δεν λέει το αντίθετο. Όμως άλλο ο έλεγχος και άλλο η προληπτική εξόντωση ανθρώπων που δεν έχουν καταδικαστεί για τίποτα. Σε ένα πραγματικό κράτος δικαίου, πρώτα αποδεικνύεται η παράβαση και μετά επιβάλλεται η ποινή – όχι το αντίστροφο.
Η σημερινή κατάσταση δημιουργεί αγρότες δύο ταχυτήτων:
από τη μία εκείνους που απολαμβάνουν πολιτική προστασία και θεσμική ανοχή και από την άλλη τους απλούς ανθρώπους της παραγωγής που αντιμετωπίζονται σαν εύκολοι στόχοι.
Αν η πολιτεία θέλει πραγματικά να χτυπήσει την παρανομία, πρέπει να το κάνει με δικαιοσύνη, διαφάνεια και σεβασμό στα δικαιώματα όλων. Όχι με μαζικά μπλοκαρίσματα ΑΦΜ, όχι με πάγωμα επιδοτήσεων χωρίς τελεσίδικες αποφάσεις και σίγουρα όχι μετατρέποντας τον κάθε αγρότη σε ένοχο από προεπιλογή.
Γιατί η δημοκρατία και το κράτος δικαίου δεν μπορούν να εφαρμόζονται επιλεκτικά. Το τεκμήριο της αθωότητας δεν είναι προνόμιο των ισχυρών. Είναι δικαίωμα όλων των πολιτών – και των αγροτών. Περικλής Ι. Καντζάβελος Συμβολαιογράφος- πρώην νομικός σύμβουλος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Κιλκίς
