Σήμα κινδύνου για το μέλλον των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων εκπέμπει ο Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποιώντας ότι η αναβολή της συμφωνίας για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρά πολιτικά εμπόδια. Οι εκλογικές αναμετρήσεις του 2027, με σημαντικότερη τις γαλλικές προεδρικές εκλογές, αυξάνουν την πίεση για άμεσο συμβιβασμό. Οι διαφωνίες για το ύψος των ευρωπαϊκών δαπανών, οι περικοπές στην πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας και η προσπάθεια να επιτευχθεί συμφωνία πριν από το τέλος του έτους.
Αντιμέτωπη με τον κίνδυνο παρατεταμένου αδιεξόδου βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση στις διαπραγματεύσεις για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της, καθώς οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν έντονες και τα χρονικά περιθώρια για την επίτευξη συμφωνίας περιορίζονται. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποίησε τους Ευρωπαίους ομολόγους του, κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, ότι η μεταφορά των διαπραγματεύσεων στο 2027 θα μπορούσε να καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την εξεύρεση κοινά αποδεκτής λύσης. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Γαλλικό Πρακτορείο, ο Γάλλος πρόεδρος επισήμανε ότι οι εκλογικές αναμετρήσεις που προγραμματίζονται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες ενδέχεται να περιορίσουν σημαντικά τα περιθώρια πολιτικών συμβιβασμών. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027, οι οποίες αναμένεται να επηρεάσουν τις πολιτικές προτεραιότητες στο Παρίσι. Ο Μακρόν κάλεσε ουσιαστικά τους Ευρωπαίους ηγέτες να αξιοποιήσουν τους επόμενους μήνες, προκειμένου να ολοκληρώσουν τη διαπραγμάτευση προτού οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις δυσχεράνουν περαιτέρω τη διαδικασία.
Οι διαφωνίες για τα 1,62 τρισ. ευρώ και η σύγκρουση μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, το οποίο θα καθορίσει τη χρηματοδότηση σημαντικών ευρωπαϊκών πολιτικών για τα επόμενα επτά χρόνια. Η αναθεωρημένη πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας προβλέπει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 1,62 τρισ. ευρώ, μειωμένο κατά 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο, ούτε αυτή η αναπροσαρμογή έχει καταφέρει να περιορίσει ουσιαστικά τις διαφωνίες. Κράτη που συνεισφέρουν περισσότερα χρήματα στον κοινοτικό προϋπολογισμό, όπως η Γερμανία και η Σουηδία, ζητούν μεγαλύτερη συγκράτηση των δαπανών, ενώ άλλες κυβερνήσεις επιμένουν ότι πρέπει να προστατευθούν οι χρηματοδοτήσεις για την αγροτική πολιτική και την περιφερειακή συνοχή. Η διαπραγμάτευση αποκτά πρόσθετη δυσκολία εξαιτίας των αυξημένων αναγκών για άμυνα, ανταγωνιστικότητα, ενέργεια και τεχνολογική ανάπτυξη, οι οποίες απαιτούν σημαντικούς οικονομικούς πόρους. Οι διαφορετικές προτεραιότητες αναδεικνύουν το πρόβλημα εξεύρεσης μιας ισορροπίας ανάμεσα στη δημοσιονομική συγκράτηση και στη χρηματοδότηση των νέων ευρωπαϊκών στόχων, με τις κυβερνήσεις να απέχουν ακόμη από έναν συνολικό συμβιβασμό.
Αγώνας δρόμου μέχρι τον Δεκέμβριο – Οι εκλογές του 2027 απειλούν να περιπλέξουν τη συμφωνία
Η προειδοποίηση του Εμανουέλ Μακρόν συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια των ευρωπαϊκών θεσμών να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις πριν από το τέλος του 2026, ώστε να αποφευχθεί η μεταφορά των εκκρεμοτήτων σε μια χρονιά με σημαντικές πολιτικές αναμετρήσεις. Σύμφωνα με τις διπλωματικές πληροφορίες, ο Γάλλος πρόεδρος υποστήριξε ότι από τον Ιανουάριο και μετά τα περιθώρια πολιτικής συνεννόησης θα περιοριστούν, ιδιαίτερα λόγω των προεκλογικών διαδικασιών που θα ακολουθήσουν σε κράτη-μέλη. Παρά τις συνεχείς εκκλήσεις για επιτάχυνση των διαβουλεύσεων, δεν έχει επιτευχθεί ακόμη συμφωνία για το συνολικό ύψος των δαπανών και την κατανομή των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανέθεσε στον πρόεδρό του, Αντόνιο Κόστα, να συνεχίσει τις προσπάθειες για την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης, επισημαίνοντας ότι μια συμφωνία εντός του έτους θα επιτρέψει την έγκαιρη ολοκλήρωση των απαραίτητων νομοθετικών διαδικασιών μέσα στο 2027. Στόχος είναι να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων από τον Ιανουάριο του 2028. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει κατά πόσο οι «27» θα καταφέρουν να ξεπεράσουν τις διαφωνίες τους πριν από την έναρξη ενός ιδιαίτερα απαιτητικού εκλογικού έτους, καθώς μια νέα καθυστέρηση θα μπορούσε να δυσκολέψει σημαντικά την ολοκλήρωση της δημοσιονομικής συμφωνίας.