Γράφει ο Παντελής Σαββίδης Η ήττα του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στη Σερβία αποτελεί μια σημαντική πολιτική εξέλιξη, με διδάγματα και για την Ελλάδα. Αναδεικνύει τη δύναμη της κοινωνικής κινητοποίησης απέναντι σε μακροχρόνια συστήματα εξουσίας, όπως του Μητσοτάκη, ιδιαίτερα όταν η απαίτηση για δικαιοσύνη υπερβαίνει τις παραδοσιακές κομματικές διαχωριστικές γραμμές.
Η αφετηρία της σερβικής ανατροπής ήταν η τραγωδία του Νόβι Σαντ, την 1η Νοεμβρίου 2024, όταν η κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό προκάλεσε τον θάνατο 16 ανθρώπων. Το γεγονός μετατράπηκε σε σύμβολο της αδιαφάνειας, των πελατειακών σχέσεων και των προβλημάτων λειτουργίας του κράτους.
Η κινητοποίηση των φοιτητών εξελίχθηκε σε ένα ευρύτερο κοινωνικό κίνημα, που αμφισβήτησε την κυριαρχία του Βούτσιτς. Το καθοριστικό στοιχείο ήταν ότι η αγανάκτηση μετατράπηκε σε οργανωμένη πολιτική συμμετοχή, προσελκύοντας ανθρώπους διαφορετικών κοινωνικών και ιδεολογικών προελεύσεων. Η εκλογική ήττα του Βούτσιτς στις 25 Οκτωβρίου 2026 δημιουργεί πλέον την προοπτική μιας δεύτερης σερβικής μεταπολίτευσης, ικανής να ολοκληρώσει θεσμικές αλλαγές που έμειναν ανολοκλήρωτες μετά την πτώση του Μιλόσεβιτς.
Η σύγκριση με την Ελλάδα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στις 28 Φεβρουαρίου 2023, η τραγωδία των Τεμπών, με 57 νεκρούς, ανέδειξε κρίσιμα ερωτήματα για την ασφάλεια των υποδομών, τις ευθύνες της διοίκησης, τη διαφάνεια και τη λειτουργία της δικαιοσύνης.
Όπως στη Σερβία, έτσι και στην Ελλάδα, η κοινωνική αντίδραση ξεπέρασε τα όρια ενός μεμονωμένου δυστυχήματος. Οι μεγάλες κινητοποιήσεις ανέδειξαν μια βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και τους μηχανισμούς λογοδοσίας.
Η σύγκριση αποκτά πρόσθετη σημασία εξαιτίας των προβλημάτων διαφθοράς και των σχέσεων πολιτικής και οικονομικής ισχύος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα έχουν καταγράψει σοβαρές αδυναμίες στην αντιμετώπιση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου και στην ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα.
Η συγκέντρωση της ενημέρωσης σε περιορισμένο αριθμό επιχειρηματικών ομίλων και η αλληλεξάρτηση οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων αποτελούν σοβαρά ζητήματα για την ποιότητα της δημοκρατίας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Μαρία Καρυστιανού έχει διαδραματίσει σημαντικό και αναγνωρίσιμο ρόλο στην ανάδειξη του αιτήματος για δικαιοσύνη και λογοδοσία.
Χωρίς να προέρχεται από τους παραδοσιακούς κομματικούς μηχανισμούς, αναδείχθηκε σε μία από τις κεντρικές δημόσιες φωνές των οικογενειών των θυμάτων των Τεμπών. Η παρέμβασή της συνέβαλε στη διατήρηση του ζητήματος στην επικαιρότητα και στη δημόσια συζήτηση για τις κρατικές ευθύνες.
Η ιδιαίτερη σημασία της παρουσίας της έγκειται στο ότι συνδέθηκε με ένα κοινωνικό αίτημα το οποίο μπόρεσε να κινητοποιήσει πολίτες διαφορετικών πολιτικών πεποιθήσεων. Η αναγνωρισιμότητά της δεν οικοδομήθηκε μέσα από την κομματική αντιπαράθεση, αλλά μέσα από τον αγώνα για τη διερεύνηση μιας τραγωδίας και την απόδοση ευθυνών.
Η μετέπειτα ίδρυση του πολιτικού φορέα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» μετέφερε την παρουσία της από την κοινωνική διεκδίκηση στην οργανωμένη πολιτική. Ο φορέας έχει θέσει μεταξύ των προτεραιοτήτων του τη διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις, την ανεξαρτησία των θεσμών, τη δικαιοσύνη και την αναβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών.
Η σερβική εμπειρία δείχνει ότι η κοινωνική διαμαρτυρία μπορεί να αποκτήσει αποφασιστική πολιτική σημασία όταν διατηρεί τη διάρκειά της, διευρύνει την κοινωνική της βάση και αποκτά οργανωμένη έκφραση.
Η θετική συμβολή της Μαρίας Καρυστιανού στην ελληνική δημόσια ζωή βρίσκεται ήδη στην ανάδειξη της δικαιοσύνης και της λογοδοσίας ως ζητημάτων που υπερβαίνουν τη συνηθισμένη κομματική αντιπαράθεση.
Το ερώτημα, πλέον, είναι: πώς μπορούν τα αιτήματα αυτά να μεταφραστούν σε ουσιαστικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις, με διαφάνεια, δημοκρατική συμμετοχή και εφαρμόσιμες πολιτικές;
Η σημαντικότερη παρακαταθήκη της σερβικής αλλαγής είναι ότι η απαίτηση για δικαιοσύνη μπορεί να ενεργοποιήσει βαθιά μια κοινωνία.
Διαβάστε την ανάλυση των Ανιχνεύσεων
https://www.anixneuseis.gr/%ce%b7-%ce%ae%cf%84%cf%84%ce%b1-%ce%b2%ce%bf%cf%8d%cf%84%cf%83%ce%b9%cf%84%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b7-%ce%b4%ce%b5%cf%8d%cf%84%ce%b5%cf%81%ce%b7-%ce%bc%ce%b5%cf%84%ce%b1%cf%80%ce%bf%ce%bb%ce%af/
.jpg)
.jpg)
