Το πρωτοσέλιδο των «Παραπολιτικών» για κοινή εκλογική κάθοδο άναψε φωτιές στην Κεντροαριστερά. Η συνάντηση στο Κολωνάκι, η κατηγορηματική τοποθέτηση του ΠΑΣΟΚ, οι αποκαλύψεις του Νίκου Παππά, η εσωκομματική σύγκρουση στον ΣΥΡΙΖΑ και η δημοσκοπική μάχη με την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα
Μια συνάντηση σε καφέ του Κολωνακίου, ένα πρωτοσέλιδο για μυστικές συνεννοήσεις και δύο συνεντεύξεις στα ίδια ραδιοφωνικά μικρόφωνα ήταν αρκετά για να ανοίξει ένας νέος κύκλος πολιτικής αντιπαράθεσης στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Το σενάριο κοινής καθόδου ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ στις επόμενες εκλογές, με βασικό στόχο να περιοριστεί η εκλογική επιρροή του Αλέξη Τσίπρα, βρέθηκε στο επίκεντρο του παρασκηνίου. Η συνέχεια, ωστόσο, υπήρξε διαφορετική από αυτή που προδιέγραφε το αρχικό δημοσίευμα.
Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ διαμηνύει ότι δεν υπάρχει καμία διαπραγμάτευση με τον ΣΥΡΙΖΑ. Η Κουμουνδούρου εξακολουθεί να υποστηρίζει την ανάγκη προοδευτικών συνεργασιών, αλλά οργανώνει τα δικά της ψηφοδέλτια και αναζητεί συνομιλητές κυρίως στον χώρο της Αριστεράς. Στο μεταξύ, η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα παραμένει δεύτερη στις τελευταίες μετρήσεις, με το ΠΑΣΟΚ να επιχειρεί να μειώσει τη μεταξύ τους απόσταση.
Πίσω από τη συζήτηση για έναν εκλογικό «γάμο» υπάρχει, επομένως, μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα. Το ΠΑΣΟΚ θέλει να διεκδικήσει την πολιτική πρωτοκαθεδρία στην αντιπολίτευση, ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να διασώσει την αυτόνομη παρουσία του και ο Αλέξης Τσίπρας επιδιώκει να εδραιώσει τον νέο του φορέα, αντλώντας σημαντικό μέρος των δυνάμεών του από τον πολιτικό χώρο που κάποτε ηγείτο.
Το πρωτοσέλιδο των «Παραπολιτικών» και τα μυστικά ραντεβού
Η αφετηρία ήταν το πρώτο θέμα της εφημερίδας «Παραπολιτικά» το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, με την υπογραφή του Γιώργου Κατσίγιαννη. Η εφημερίδα παρουσίασε το ενδεχόμενο προσέγγισης ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ υπό τον τίτλο «Προς συνεργασία ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ – Ο Αλέξης Τσίπρας τούς φέρνει πιο κοντά».
Στο επίκεντρο του δημοσιεύματος βρίσκονταν οι υποτιθέμενες διερευνητικές επαφές ανάμεσα στη Χαριλάου Τρικούπη και την Κουμουνδούρου, οι προσωπικές συνεννοήσεις στελεχών, ο ρόλος του Νίκου Παππά και η στάση του Νίκου Ανδρουλάκη. Η εφημερίδα προανήγγειλε ακόμη πληροφορίες για μια «πράσινη» ομάδα εντός του ΣΥΡΙΖΑ, τις θέσεις της Ρένας Δούρου και του Παύλου Πολάκη, καθώς και μια συνάντηση στο Κολωνάκι.
Το πολιτικό ενδιαφέρον δεν περιορίστηκε στο ενδεχόμενο συνεργασίας δύο κομμάτων. Η ουσία του σεναρίου ήταν ότι η εκλογική παρουσία του Αλέξη Τσίπρα θα μπορούσε να οδηγήσει τους ανταγωνιστές του σε κοινό μέτωπο, με σκοπό να αποτρέψουν τη συγκέντρωση του μεγαλύτερου μέρους της κεντροαριστερής ψήφου γύρω από την ΕΛΑΣ.
Αυτή η εκδοχή προκάλεσε συζητήσεις σε μια περίοδο κατά την οποία οι συσχετισμοί αλλάζουν και οι εκλογικές στρατηγικές διαμορφώνονται υπό την πίεση των δημοσκοπήσεων. Μέχρι τη Δευτέρα, όμως, οι δημόσιες τοποθετήσεις των δύο κομμάτων είχαν περιορίσει δραστικά το περιθώριο για να αντιμετωπίζεται ο συγκεκριμένος «γάμος» ως δρομολογημένη πολιτική συμφωνία.
Το ραντεβού στο «Φίλιον» και η διάψευση από τη Χαριλάου Τρικούπη
Ένα από τα περιστατικά που τροφοδότησαν τη συζήτηση ήταν η συνάντηση του εκπροσώπου Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστα Τσουκαλά, με τον εκπρόσωπο Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, Δημήτρη Μελίδη, στο γνωστό καφέ «Φίλιον», στην οδό Σκουφά.
Η συνάντηση έγινε σε δημόσιο χώρο και οι δύο άνδρες δεν προσπάθησαν να την αποκρύψουν. Άλλωστε, δεν πρόκειται για δύο στελέχη που γνωρίστηκαν εξαιτίας των σημερινών τους κομματικών θέσεων. Η γνωριμία τους πηγαίνει πίσω 23 χρόνια, από τη Νομική Σχολή Αθηνών και τη συμμετοχή τους στην ΠΑΣΠ. Ο Κώστας Τσουκαλάς είχε διατελέσει γραμματέας της φοιτητικής παράταξης και ο Δημήτρης Μελίδης μέλος του γραφείου σχολής. Η προσωπική τους σχέση διατηρήθηκε παρά τη διαφορετική πολιτική διαδρομή που ακολούθησαν.
Η Χαριλάου Τρικούπη και η Κουμουνδούρου αποδίδουν στη συνάντηση φιλικό χαρακτήρα. Η συγκεκριμένη εξήγηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή το ραντεβού χρησιμοποιήθηκε ως ένα από τα στοιχεία του παρασκηνίου για την υποτιθέμενη προσέγγιση.
Η κατηγορηματική διάψευση ήρθε τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου από τον ίδιο τον Κώστα Τσουκαλά, ο οποίος μίλησε στα Παραπολιτικά FM 90,1. Ο εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ δήλωσε ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία συζήτηση, σε κανένα επίπεδο, για συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ, υπογραμμίζοντας ότι η απόφαση για αυτόνομη εκλογική πορεία παραμένει αμετάβλητη.
Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει τη στρατηγική του Νίκου Ανδρουλάκη. Το ΠΑΣΟΚ επιδιώκει να εμφανιστεί ως ο κεντρικός εκφραστής της πολιτικής αλλαγής και να απευθυνθεί σε ψηφοφόρους άλλων κομμάτων, μεταξύ των οποίων και του ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς να χρειαστεί να συμφωνήσει σε κοινό ψηφοδέλτιο με την Κουμουνδούρου.
Άλλωστε, η διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ μέσω μεμονωμένων στελεχών αποτελεί ήδη πραγματικότητα. Η ένταξη του Νικόλα Φαραντούρη, που ανακοινώθηκε επισήμως τον περασμένο Απρίλιο, είναι χαρακτηριστική περίπτωση. Πρόκειται για διαφορετική πολιτική διαδικασία από μια οργανωμένη εκλογική συμφωνία μεταξύ των δύο κομμάτων.
Ο Νίκος Παππάς αποκάλυψε το πραγματικό εμπόδιο
Την ίδια ημέρα, επίσης στα Παραπολιτικά FM, ο γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ, Νίκος Παππάς, περιέγραψε μια εντελώς διαφορετική εικόνα από εκείνη ενός προχωρημένου εκλογικού σχεδιασμού.
Ο Παππάς επανέλαβε την πάγια θέση του ΣΥΡΙΖΑ υπέρ της συνεργασίας οργανωμένων προοδευτικών πολιτικών δυνάμεων. Ταυτόχρονα, όμως, προσδιόρισε και τους δύο πολιτικούς παράγοντες που, κατά την εκτίμησή του, έχουν απορρίψει αυτή την προοπτική. Τον Νίκο Ανδρουλάκη και τον Αλέξη Τσίπρα.
Για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ υποστήριξε ότι επιμένει στη στρατηγική της αυτόνομης εκλογικής νίκης, ενώ στον πρώην πρωθυπουργό απέδωσε τη λογική του «ή εγώ ή κανένας». Αυτές οι διατυπώσεις αποκαλύπτουν ότι η Κουμουνδούρου δεν αντιμετωπίζει τον Τσίπρα ως αυτονόητο μελλοντικό σύμμαχο. Αντίθετα, τον θεωρεί έναν από τους παράγοντες που εμποδίζουν τη συγκρότηση ευρύτερης προοδευτικής συμπαράταξης.
Ο γραμματέας του ΣΥΡΙΖΑ ήταν εξίσου σαφής για τον εκλογικό σχεδιασμό του κόμματός του. Η Κουμουνδούρου προχωρεί στη συγκρότηση ψηφοδελτίων, ενισχύει το πρόγραμμά της και επιδιώκει ισχυρή κοινοβουλευτική παρουσία. Δεν πρόκειται να περιμένει τις αποφάσεις άλλων πολιτικών αρχηγών.
Παράλληλα, ο Παππάς επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση σε συγκεκριμένα πεδία πολιτικής συνεργασίας. Κάλεσε το ΠΑΣΟΚ και τα στελέχη που βρίσκονται κοντά στον Αλέξη Τσίπρα να τοποθετηθούν για την πρόταση σύστασης Εξεταστικής Επιτροπής σχετικά με τα κόκκινα δάνεια, τα funds, τους servicers και το πρόγραμμα «Ηρακλής».
Άλλο, όμως, ο κοινοβουλευτικός συντονισμός πάνω σε συγκεκριμένα ζητήματα και άλλο η κοινή κάθοδος στις εθνικές εκλογές. Μέχρι στιγμής, το πρώτο αποτελεί αντικείμενο πολιτικών προτάσεων. Για το δεύτερο δεν έχει ανακοινωθεί καμία συμφωνία.
Οι πραγματικοί συνομιλητές του ΣΥΡΙΖΑ και η σύγκρουση Δούρου – Πολάκη
Οι τελευταίες κινήσεις της Κουμουνδούρου δείχνουν ότι ο εκλογικός σχεδιασμός της στρέφεται πρωτίστως προς τη Νέα Αριστερά, την κίνηση ΠΡΑΤΤΩ του Νίκου Κοτζιά και τους Οικολόγους Πράσινους.
Αυτή την κατεύθυνση είχε παρουσιάσει ο Νίκος Παππάς ήδη στη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ στις 17 Οκτωβρίου. Η πρόσκληση προς τη Νέα Αριστερά παραμένει ανοιχτή, οι επαφές με τους Οικολόγους Πράσινους συνεχίζονται και η πρωτοβουλία Κοτζιά αξιολογείται θετικά από την ηγεσία της Κουμουνδούρου.
Οι προσπάθειες προσέγγισης με τη Νέα Αριστερά έχουν αποτυπωθεί και σε κοινές δημόσιες παρουσίες στελεχών των δύο χώρων. Πρόσφατα, ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης και η αναπληρώτρια γραμματέας του ΣΥΡΙΖΑ Νατάσα Γκαρά βρέθηκαν στην ίδια εκδήλωση στο Πάντειο, ενώ προηγουμένως είχαν καταγραφεί παρουσίες στελεχών της Νέας Αριστεράς σε εκδηλώσεις που συνδέονται με τον ΣΥΡΙΖΑ.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια σοβαρή εσωκομματική εκκρεμότητα. Στις 17 Οκτωβρίου, ο Παύλος Πολάκης ζήτησε συνέδριο τον Ιανουάριο και εκλογή προέδρου από τη βάση. Η πρότασή του απορρίφθηκε με 52 ψήφους κατά, 30 υπέρ και τέσσερα λευκά.
Η Ρένα Δούρου, πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, και ο Νίκος Παππάς υπερασπίστηκαν τη συνέχιση της συλλογικής ηγεσίας. Η Δούρου υποστήριξε την ανάγκη αυτόνομης παρουσίας του ΣΥΡΙΖΑ και προσέγγισης άλλων δυνάμεων στη βάση προγραμματικής ισοτιμίας.
Το στοιχείο αυτό είναι κρίσιμο. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν βρίσκεται απλώς σε διαπραγμάτευση για το με ποιον θα συνεργαστεί. Βρίσκεται σε μάχη για την ίδια του την πολιτική επιβίωση. Οι αποχωρήσεις στελεχών και βουλευτών προς την ΕΛΑΣ έχουν αλλάξει τους εσωτερικούς συσχετισμούς και έχουν αναγκάσει την εναπομείνασα ηγετική ομάδα να οργανώσει την επόμενη εκλογική παρουσία της υπό εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες.
Η ΕΛΑΣ, οι δημοσκοπήσεις και το πολιτικό παιχνίδι της Αμαλίας
Για να κατανοήσει κανείς γιατί το σενάριο συνεργασίας ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ απέκτησε τόσο μεγάλη δημοσιότητα, πρέπει να εξετάσει τον εκλογικό ανταγωνισμό που διαμορφώνεται γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα.
Η δημοσκόπηση της Metron Analysis για το MEGA, στις 22 Οκτωβρίου, κατέγραψε στην εκτίμηση ψήφου 30% για τη Νέα Δημοκρατία, 15% για την ΕΛΑΣ και 13% για το ΠΑΣΟΚ. Στην πρόθεση ψήφου, η ΕΛΑΣ βρισκόταν στο 12,4% και το ΠΑΣΟΚ στο 10,8%.
Πρόκειται για έναν συσχετισμό που αναδεικνύει τη σημασία της μάχης για τη δεύτερη θέση. Η ΕΛΑΣ εμφανίζεται να προηγείται, αλλά το ΠΑΣΟΚ διατηρεί τη δυνατότητα να περιορίσει την απόσταση, διεκδικώντας ισχυρότερο ρόλο στο πολιτικό σύστημα. Ο ΣΥΡΙΖΑ, από την πλευρά του, αντιμετωπίζει την αποδυνάμωση της εκλογικής του βάσης και προσπαθεί να ανακτήσει χώρο.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η διακίνηση ενός σεναρίου αντι-Τσιπρικής συνεργασίας αποκτά πολιτική λειτουργία ανεξάρτητα από το εάν πρόκειται να πραγματοποιηθεί.
Στην Αμαλίας, όπου βρίσκεται το πολιτικό επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού, ένα τέτοιο σενάριο μπορεί να αξιοποιηθεί για να εμφανιστεί ο Αλέξης Τσίπρας ως ο κεντρικός παράγοντας που αναγκάζει τους αντιπάλους του να αναζητούν νέες συμμαχίες. Ταυτόχρονα, όμως, η εικόνα ενός κοινού εκλογικού μετώπου θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόβλημα στον σχεδιασμό του νέου φορέα, εφόσον αποκτούσε πραγματική πολιτική υπόσταση.
Αυτό είναι και το ουσιαστικό διακύβευμα πίσω από τη σχετική διαρροή. Ο Αλέξης Τσίπρας έχει κάθε λόγο να επιδιώκει την περαιτέρω μετακίνηση ψηφοφόρων και στελεχών από τον ΣΥΡΙΖΑ προς την ΕΛΑΣ. Ο εναπομείνας ΣΥΡΙΖΑ έχει εξίσου σοβαρό λόγο να εμποδίσει αυτή τη μετακίνηση. Το ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, επιδιώκει να προσελκύσει ευρύτερες προοδευτικές δυνάμεις χωρίς να παραχωρήσει την πολιτική του αυτονομία.
Το ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι μόνο αν μπορεί να υπάρξει κοινό ψηφοδέλτιο ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ. Είναι ποιος θα συγκεντρώσει τις περισσότερες δυνάμεις στον χώρο ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και την Αριστερά και ποιος θα διεκδικήσει με καλύτερους όρους την πολιτική πρωτοβουλία την επομένη των εκλογών.
Το Σάββατο παρουσιάστηκε ως πιθανός ένας εκλογικός «γάμος». Τη Δευτέρα οι δύο πλευρές περιέγραψαν διαφορετικούς δρόμους προς την κάλπη. Το πολιτικό δεδομένο που παραμένει είναι η σκληρή αντιπαράθεση για την ίδια εκλογική δεξαμενή, με τον Αλέξη Τσίπρα και τον Νίκο Ανδρουλάκη να διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο και τον ΣΥΡΙΖΑ να αγωνίζεται να παραμείνει αυτόνομος παράγοντας των εξελίξεων.