Νέα σύννεφα στις ελληνολιβυκές σχέσεις δημιουργεί η αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης, καθώς η Τρίπολη εκφράζει έντονες αντιρρήσεις για τις ενεργειακές πρωτοβουλίες της Αθήνας. Η διαφωνία αφορά τόσο την προοπτική αξιοποίησης πιθανών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων όσο και ...το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών, το οποίο εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτό μεταξύ των δύο χωρών.
Η ένταση ενισχύθηκε μετά την αποστολή διπλωματικού εγγράφου από τη λιβυκή πλευρά στις 24 Αυγούστου, με το οποίο διατυπώθηκαν ενστάσεις για τις ελληνικές κινήσεις στην περιοχή. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα προωθεί τον σχεδιασμό της για έρευνες στον ενεργειακό τομέα, ενώ το ενδιαφέρον στρέφεται και στη συμμετοχή μεγάλων διεθνών εταιρειών στις σχετικές δραστηριότητες.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην παρουσία της αμερικανικής Chevron, η οποία συνδέεται με τον σχεδιασμό ερευνητικών εργασιών σε θαλάσσιες εκτάσεις νότια της Κρήτης. Η προοπτική εντοπισμού αξιοποιήσιμων ενεργειακών πόρων προσδίδει αυξημένο οικονομικό και στρατηγικό ενδιαφέρον στην περιοχή, αλλά ταυτόχρονα εντείνει τις διαφωνίες σχετικά με τα όρια των θαλάσσιων δικαιωμάτων.
Η Λιβύη υποστηρίζει ότι οι ελληνικές πρωτοβουλίες αφορούν περιοχές για τις οποίες δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία οριοθέτησης. Στο πλαίσιο αυτό, επικαλείται τις δικές της θέσεις, όπως αυτές αποτυπώνονται σε χάρτη που κατατέθηκε στα Ηνωμένα Έθνη τον Μάιο του 2025. Η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν γίνεται αποδεκτή από την ελληνική πλευρά, με αποτέλεσμα οι δύο χώρες να διατηρούν διαφορετικές ερμηνείες ως προς την έκταση των θαλάσσιων ζωνών τους.
Στην αντιπαράθεση προστέθηκε η διαδικασία που δρομολόγησε η Αθήνα για την πραγματοποίηση σεισμικών ερευνών. Η σχετική πρόσκληση δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 17 Αυγούστου 2026 και αφορά συνολικά οκτώ θαλάσσιες περιοχές. Τρεις από αυτές βρίσκονται νότια και νοτιοδυτικά της Κρήτης, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα σημαντικές στο πλαίσιο των υφιστάμενων διαφορών.
Η ελληνική θέση βασίζεται στο ισχύον νομικό πλαίσιο και στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, με την Αθήνα να υποστηρίζει τα δικαιώματα που απορρέουν από τη γεωγραφική θέση των νησιών. Αντίθετα, οι λιβυκές διεκδικήσεις συνδέονται σε σημαντικό βαθμό με τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψαν η Τουρκία και η Λιβύη το 2019.
Το συγκεκριμένο μνημόνιο αποτελεί διαχρονική πηγή έντασης, καθώς η Ελλάδα αμφισβητεί τη νομιμότητα των προβλέψεών του και θεωρεί ότι παραγνωρίζει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες. Η σύνδεση των λιβυκών θέσεων με τις τουρκικές επιδιώξεις δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες για την Αθήνα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε λιβυκή ενέργεια αποτελεί κατ’ ανάγκη αποτέλεσμα άμεσου συντονισμού με την Άγκυρα.
Παράλληλα, οι πολιτικές μεταβολές στο εσωτερικό της Λιβύης ενδέχεται να επηρεάσουν τις εξελίξεις. Η αποχώρηση του Aguila Saleh από την προεδρία της Βουλής και η διαδοχή του, σύμφωνα με το δημοσίευμα, από πρόσωπο που συνδέεται με το περιβάλλον του Saddam Haftar, δημιουργούν ερωτήματα σχετικά με τη μελλοντική στάση των λιβυκών θεσμών απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Ο Saleh είχε εκφράσει αντιρρήσεις για τη συγκεκριμένη συμφωνία, γεγονός που τον καθιστούσε σημαντικό παράγοντα στις εσωτερικές ισορροπίες γύρω από το ζήτημα. Η αποχώρησή του ενδέχεται να μεταβάλει τους πολιτικούς συσχετισμούς και να επηρεάσει τις προοπτικές που σχετίζονται με την εφαρμογή ή την περαιτέρω προώθηση του μνημονίου. Ωστόσο, η κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η νέα ηγεσία θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν και από τις ευρύτερες εξελίξεις στη χώρα.
Για την Ελλάδα, το βασικό ζητούμενο είναι η προστασία των θέσεών της στο ζήτημα των θαλάσσιων δικαιωμάτων, χωρίς να αποκλειστεί η διπλωματική οδός. Μια ενδεχόμενη διακοπή των συνομιλιών με τη Λιβύη θα περιόριζε τις δυνατότητες συνεννόησης και θα δυσχέραινε την προσπάθεια επίλυσης των διαφορών. Ταυτόχρονα, θα δημιουργούσε μεγαλύτερη αβεβαιότητα για την πορεία των ενεργειακών σχεδίων στην περιοχή.
Η υπόθεση αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση, καθώς συνδέεται με τον ανταγωνισμό για την αξιοποίηση ενεργειακών πόρων, τις διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς το Δίκαιο της Θάλασσας και τις σχέσεις Τουρκίας και Λιβύης. Οι επόμενες κινήσεις των εμπλεκόμενων πλευρών θα καθορίσουν εάν η αντιπαράθεση θα παραμείνει στο διπλωματικό πεδίο ή εάν θα οδηγήσει σε περαιτέρω επιδείνωση του κλίματος στην Ανατολική Μεσόγειο.
https://thefaq.gr/
