Γράφει ο Σπύρος Λίτσας. Η επίγνωση της θνητότητας, ένα διαρκές memento mori της ατομικής ενσυνειδησίας, αλλά και διαρκές δικαίωμα στην κάθαρση, μέσω της μεταμέλειας, είναι τα δεδομένα αυτά που συνθέτουν τη μοναδικότητα του ανθρώπου• όχι ως αποτυπώσεις ενός εξαιρετισμού, που αποτελεί βασικό υλικό της Ύβρεως, αλλά ως πηγή υπέρβασης της ασυνειδησίας. Και οι δυο αυτοί πυλώνες της ατομικής συγκρότησης πηγάζουν ως αποτελέσματα της λυτρωτικής αυτοκριτικής. Της δυνατότητας δηλαδή να διαχωρίζεις το ηθικό από το ανήθικο, τη σκοπιμότητα από τον στόχο και το μέσο από την εργαλειοποίηση, ώστε οι «διαδρομές» να μη συμπλέκονται και να μην είναι πανομοιότυπες ως προς την κατάληξη. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, η αυτοκριτική δεν είναι αυτοτιμωρία ή ενοχικότητα, αλλά ένα βήμα εγγύτερα στη λογική. Όπως αναφέρει ο ίδιος στο Τρίτο Βιβλίο στα Ηθικά Νικομάχεια: «Δεν πρέπει να εξετάζουμε μόνο τι πρέπει να κάνουμε, αλλά και πώς πρέπει να σκεφτόμαστε για τις πράξεις μας».
Στις 26 Μαΐου 2026, ο Αλέξης Τσίπραςπαρουσίασε το νέο του κόμμα ΕΛ.Α.Σ.Στις 27 Μαΐου, τη στιγμή που γράφονται οι γραμμές αυτές, ο ήλιος ανέτειλε κανονικά στις 7:33, τα μαγαζιά και οι τράπεζες άνοιξαν κανονικά μετά τις 8:00 (σ.σ. όσα έχουν μείνει μετά τη μνημονιακή λαίλαπα), οι γονείς θα συνεχίσουν να ανησυχούν για τους βαθμούς των παιδιών τους, αλλά καμία οικογένεια δε θα ανησυχεί μη βρεθεί στο δρόμο (σ.σ. όσες ήταν να βρεθούν, το έχουν ήδη βιώσει, εξαιτίας του τι ακολούθησε της ανερμάτιστης διαπραγμάτευσης του 2015). Αν η παραπάνω παράγραφος, εκτός των σημείων εντός των παρενθέσεων, σας ακούγεται γνωστή, είναι το σποτ του ΣΥΡΙΖΑ προ των εκλογών της 25η Ιανουαρίου 2015. Μια κανονικότητα που δεν υπήρξε τότε, αλλά που σήμερα ηχεί ως τετριμμένη επανάληψη αυτού που ξεκίνησε την επομένη των εκλογών του Ιανουαρίου του 2015.
Αναμφίβολα, στην αστική φιλελεύθερη Δημοκρατία η κάθε μια και ο κάθε ένας έχουν την ευκαιρία, αλλά και το δικαίωμα, για μια νέα αρχή. Στην πραγματικότητα, για πολλές νέες αρχές. Όπως έλεγε ο Άλμπερτ Αϊνστάιν: «Σκέφτομαι και σκέφτομαι για μήνες, για χρόνια. 99 φορές το συμπέρασμα είναι λάθος. Την εκατοστή φορά έχω δίκιο». Μόνο που για να φτάσει στην 100, διόρθωσε αυτά που έκανε λάθος στις προηγούμενες 99 φορές. Το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα και ο ίδιος φαίνεται να μη δίνει σημασία σε αυτές τις «πεζές πραγματικότητες». Όχι μόνο δεν υφίσταται ούτε ένα στοιχείο αυτοκριτικής σε αυτό που παρουσιάστηκε στον ελληνικό λαό μέσω της ΕΛ.Α.Σ., «κάτω από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης», αλλά και εμπεριέχει μια τέτοια έπαρση και αυτοαναφορικότητα, που όμοια της είναι δύσκολο να βρει κάποιος εντός του φάσματος της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας.
Πόσο μάλλον, όταν ο Αλέξης Τσίπρας έχει να απαντήσει στους Έλληνες σήμερα, αλλά και σε αυτούς που έρχονται, σαφέστατα μειωμένοι σε αριθμούς, λόγω υπογεννητικότητας και μετανάστευσης και υπέρμετρα χρεωμένοι, λόγω των πολιτικών του επιλογών από την κορυφαία πολιτειακή θέση, αυτή του Πρωθυπουργού. Θα ανέμενε κάποιος από την παρουσίαση του νέου κόμματος, να ακούσει για ποιο λόγο να επιστρέψουμε σε μνημονιακές επιλογές. Εις μάτην! Καμία μνήμη δε ρυτίδωσε το αγέρωχο της υπόσχεσης μιας επιστροφής, που μπορεί να φαντάζει μόνο ως απώλεια κατεύθυνσης μιας απομαγνητισμένης πυξίδας. Η αρχή της μεσότητας είναι το στοιχείο που αναζητούμε στις αέναες διαδρομές της πολιτικής. Το μέτρο, η σύνεση και η αξιοσύνη, που αποτελούν την πρώτη ύλη της Δημοκρατίας, αλλά και της προοδευτικής ηγεσίας στη Θεωρία των Έξυπνων Κρατών. Και μπορεί η εικόνα πλέον να παίζει μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, αλλά επιτέλους, η πολιτική οφείλει να σταματήσει να είναι ο χώρος μαθητευόμενων μάγων, που όχι μόνο αρνούνται να μάθουν, αλλά διεκδικούν το αλάθητο μέσω επετηρίδας. Μακρύς ο δρόμος προς την Ιθάκη. Κυρίως, όταν παίζεις τον ρόλο και του Οδυσσέα και του Λαιστρυγόνα και του Κύκλωπα, ευελπιστώντας στη συλλογική λήθη, μέσα από ιστορικές ανορθογραφίες που μαρτυρούν επικοινωνισμό και μόνο.
* Ο Σπύρος Ν. Λίτσας είναι καθηγητής Θεωρίας Διεθνών Σχέσεων και Δ/ντης του Μεταπτυχιακού στις Διεθνείς Σπουδές στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας πηγή https://www.tovima.gr/2026/05/27/opinions/politikes-anorthografies/
.jpg)
