Η Μάχη Κιλκίς-Λαχανά (19-21 Ιουνίου 1913) ήταν η πιο αιματηρή σύγκρουση του Β' Βαλκανικού Πολέμου, και η βοήθεια των τοπικών μουσουλμανικών (τουρκικών) πληθυσμών στους Έλληνες στρατιώτες είναι καταγεγραμμένη ιστορικά. Ο Ελληνικός Στρατός είχε πολλούς νεκρούς και τραυματίες λόγω της έλλειψης δέντρων και κάλυψης, οι Έλληνες στρατιώτες ήταν εκτεθειμένοι στα βουλγαρικά πυρά κάτω από καύσωνα 40 βαθμών. Το πεδίο της μάχης γέμισε με σορούς που έπρεπε να ταφούν άμεσα για λόγους υγιεινής και σεβασμού. Κατά τον Α' Βαλκανικό Πόλεμο, οι Βούλγαροι είχαν επιβάλει ένα πολύ σκληρό καθεστώς βίας και εθνοκάθαρσης στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς της Μακεδονίας και της Θράκης. Οι Τούρκοι χωρικοί έβλεπαν τους Βούλγαρους ως τον μεγαλύτερο διώκτη τους και προτιμούσαν ξεκάθαρα την έλευση του Ελληνικού Στρατού. Μετά τη μάχη, οι ντόπιοι μουσουλμάνοι στα χωριά γύρω από το Κιλκίς βοήθησαν εθελοντικά στην περισυλλογή και την ταφή των Ελλήνων πεσόντων, σχηματίζοντας τους πρώτους ομαδικούς τάφους, αναγνωρίζοντας τους Έλληνες ως απελευθερωτές από τη βουλγαρική πίεση. Για την ταφή των νεκρών, αναγκαστήκαμε να ...επιτάξουμε μερικούς
Τούρκους χωριάτες. Αλλά οι «επιταγμένοι», με το Μουφτή τους που μιλούσε Ελληνικά, μας έθεσαν όρους:
«Θα σας βοηθήσουμε ή θα το κάνουμε και μόνοι μας, αλλά με έναν όρο:
Μόνο τους Έλληνες θα θάψουμε. Βουλγάρους δεν θάβουμε. Θα τους αφήσουμε να τους φάνε τα κοράκια. Αρκούδες και ψωρόσκυλα δεν θάβουμε εμείς!»
Αναγκαστήκαμε να αγγαρέψουμε μερικούς αιχμαλώτους να κάνουν την ταφή των δικών τους, αφού οι Τούρκοι δεν το συζητούσαν ...
