Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» χάνει τη δυναμική που είχε δημιουργήσει πριν από την ίδρυσή της. Η πτώση από το 7% στο 2,6% στις μετρήσεις της GPO, η αποχώρηση περισσότερων από 20 στελεχών και η κατηγορηματική διάψευση περί μη συμμετοχής στις εκλογές αποτυπώνουν τη δυσκολότερη περίοδο του εγχειρήματος της Μαρίας Καρυστιανού
Η Μαρία Καρυστιανού βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πολιτική πραγματικότητα πολύ διαφορετική από εκείνη που συνόδευσε την πρώτη συζήτηση για την κάθοδό της στις εκλογές. Η γυναίκα που είχε καταφέρει να συγκεντρώσει γύρω από το πρόσωπό της ένα ισχυρό κύμα κοινωνικής συμπάθειας και πολιτικής προσδοκίας καλείται πλέον να διαχειριστεί τη δημοσκοπική συρρίκνωση της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία», τις διαδοχικές αποχωρήσεις στελεχών και την αμφισβήτηση της οργανωτικής συνοχής του κόμματός της. Το εγχείρημα που παρουσιάστηκε ως μια νέα πολιτική απάντηση απέναντι στο υπάρχον κομματικό σύστημα βρίσκεται σήμερα στη δύσκολη θέση να αγωνίζεται για την εμπέδωση της δικής του αξιοπιστίας. Και οι τελευταίες μετρήσεις δείχνουν ότι η απόσταση ανάμεσα στην αρχική απήχηση της Καρυστιανού και στη σημερινή εκλογική επιρροή του κόμματός της είναι μεγάλη.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη εξαιτίας των σεναρίων περί εγκατάλειψης της εκλογικής προσπάθειας. Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» προχώρησε στις 31 Οκτωβρίου σε κατηγορηματική διάψευση δημοσιεύματος που την εμφάνιζε να έχει αποφασίσει να μην κατέβει στις επόμενες εκλογές. Η ηγεσία του κόμματος επιμένει ότι η συμμετοχή της είναι δεδομένη και απειλεί με νομικές ενέργειες. Ωστόσο, η ανάγκη να διαψευστεί δημοσίως ένα τόσο ακραίο για ένα νεοσύστατο κόμμα σενάριο αποτυπώνει τη δυσμενή συγκυρία στην οποία έχει περιέλθει το πολιτικό εγχείρημα.
Από το 32% της προσδοκίας στο 2,6% της εκτίμησης ψήφου
Τον Οκτώβριο του 2025, πολύ πριν από τη συγκρότηση της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία», δημοσκόπηση της MRB για το Open κατέγραφε ότι το 32,2% των ερωτηθέντων θα μπορούσε «σίγουρα» ή «μάλλον» να ψηφίσει ένα ενδεχόμενο κόμμα με επικεφαλής τη Μαρία Καρυστιανού. Ήταν ένα εντυπωσιακό ποσοστό δυνητικής απήχησης, το οποίο δημιούργησε την εντύπωση ότι στον χώρο της αντισυστημικής ψήφου μπορούσε να αναδυθεί ένας νέος, ισχυρός πολιτικός πόλος. Δεν επρόκειτο, όμως, για πρόθεση ψήφου σε υπαρκτό κόμμα. Η έρευνα αποτύπωνε μια πιθανότητα και όχι μια εκλογική επιλογή. Μάλιστα, στην ίδια μέτρηση, το 51,1% θεωρούσε ότι η Καρυστιανού έπρεπε να συνεχίσει την ενασχόλησή της με την υπόθεση των Τεμπών χωρίς να εισέλθει στην πολιτική.
Η σημερινή εικόνα είναι σαφώς δυσμενέστερη. Στη δημοσκόπηση της GPO για το iefimerida, που δημοσιεύτηκε στις 21 Οκτωβρίου, η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» καταγράφεται στο 2,2% στην πρόθεση ψήφου και στο 2,6% στην εκτίμηση ψήφου. Η πιο αποκαλυπτική σύγκριση προκύπτει από τις ίδιες τις μετρήσεις της εταιρείας: τον Ιούλιο του 2026 το κόμμα εμφανιζόταν στο 7% στην εκτίμηση ψήφου, ενώ τρεις μήνες αργότερα βρέθηκε στο 2,6%. Πρόκειται για απώλεια 4,4 ποσοστιαίων μονάδων, η οποία έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα για έναν φορέα που ακόμη επιχειρεί να εδραιώσει την παρουσία του.
Η εικόνα δεν είναι απολύτως ίδια σε όλες τις δημοσκοπήσεις. Η Marc κατέγραψε την «Ελπίδα» στο 4,5% στην εκτίμηση ψήφου στα μέσα Οκτωβρίου, ενώ η νεότερη έρευνα της Interview, στις 29 Οκτωβρίου, την τοποθέτησε στο 4,2%. Οι διαφορές αυτές έχουν σημασία, καθώς δείχνουν ότι η κοινοβουλευτική προοπτική του κόμματος δεν έχει κλείσει. Αποτυπώνουν, ωστόσο, έναν πολιτικό σχηματισμό που κινείται πλέον σε μονοψήφια ποσοστά, κοντά στο όριο εισόδου στη Βουλή, πολύ μακριά από τις αρχικές προσδοκίες.
Η μετατροπή της κοινωνικής συμπάθειας σε πολιτική ψήφο αποδείχθηκε δύσκολη
Το βασικό πρόβλημα της Μαρίας Καρυστιανού είναι ότι η ισχυρή απήχηση του προσώπου της δεν μετατράπηκε σε αντίστοιχη εκλογική δυναμική. Η δημόσια παρουσία της είχε συνδεθεί με τη διεκδίκηση δικαιοσύνης για την τραγωδία των Τεμπών, την κριτική προς την κυβέρνηση και τη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς. Αυτά τα χαρακτηριστικά δημιουργούσαν μια ευρύτατη βάση κοινωνικής συμπάθειας, στην οποία μπορούσαν να συναντηθούν πολίτες με διαφορετικές ιδεολογικές και κομματικές αφετηρίες.
Η ίδρυση κόμματος άλλαξε τους όρους. Από τη στιγμή που η Καρυστιανού επέλεξε να διεκδικήσει ψήφο, κλήθηκε να απαντήσει σε ερωτήματα που αφορούν κάθε πολιτικό αρχηγό: ποια είναι η οικονομική της πρόταση, ποιες οι θέσεις της για την εξωτερική πολιτική, με ποιους ανθρώπους θα κυβερνούσε, ποιες κοινωνικές ομάδες θέλει να εκπροσωπήσει και τι ακριβώς διαφοροποιεί το κόμμα της από τις υπόλοιπες αντισυστημικές δυνάμεις.
Η μετάβαση από τον ρόλο ενός προσώπου με ισχυρό κοινωνικό συμβολισμό στον ρόλο μιας κομματικής αρχηγού αποδείχθηκε πολύ πιο απαιτητική απ’ όσο φαινόταν αρχικά. Η κοινωνική αναγνώριση δεν ισοδυναμεί με πολιτική εμπιστοσύνη και η συμπάθεια δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε ψήφο. Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση που καλείται να αντιμετωπίσει σήμερα η πρόεδρος της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία».
Οι 22 αποχωρήσεις και το ρήγμα στο εσωτερικό του κόμματος
Η δημοσκοπική υποχώρηση συνοδεύεται από σοβαρή οργανωτική κρίση. Ήδη από το καλοκαίρι, τουλάχιστον 22 στελέχη που είχαν συνδεθεί με τη συγκρότηση της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» αποχώρησαν, ενώ ακολούθησαν και νέες δημόσιες διαφοροποιήσεις. Ανάμεσα στα πρόσωπα που απομακρύνθηκαν περιλαμβάνονται ο Βασίλης Κοκοτσάκης, ο Θανάσης Αυγερινός και η Κατερίνα Μουτσάτσου. Οι αποχωρήσεις δεν συνοδεύτηκαν απλώς από τυπικές δηλώσεις διαφωνίας. Πρώην στελέχη κατήγγειλαν συγκεντρωτικό τρόπο λήψης αποφάσεων, περιορισμένο εσωτερικό διάλογο και επιρροή ενός στενού κύκλου προσώπων στην ηγεσία του κόμματος.
Η τελευταία ηχηρή περίπτωση ήταν εκείνη του Ζήση Μούκα, ο οποίος ανακοίνωσε την αποχώρησή του στις 19 Οκτωβρίου, ασκώντας κριτική στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε από την ηγεσία. Ο ίδιος, έχοντας συμμετάσχει στην ιδρυτική προσπάθεια, υποστήριξε ότι οι αρχές της δημοκρατίας, της αξιοκρατίας και του σεβασμού προς τα μέλη δεν αποτυπώνονταν στη λειτουργία του φορέα.
Η πολιτική σημασία αυτών των αποχωρήσεων ξεπερνά τον αριθμό τους. Για ένα κόμμα που φιλοδοξεί να εκφράσει τη ρήξη με τις παλαιοκομματικές πρακτικές, οι δημόσιες καταγγελίες περί εσωτερικών μηχανισμών και συγκεντρωτικής λειτουργίας πλήττουν ένα από τα βασικά στοιχεία της ταυτότητάς του. Η Μαρία Καρυστιανού επιχείρησε να εμφανιστεί ως φορέας διαφορετικής πολιτικής αντίληψης, αλλά βρέθηκε αντιμέτωπη με κατηγορίες που θυμίζουν τις εσωκομματικές συγκρούσεις των παραδοσιακών κομμάτων. Και αυτό έχει μεγαλύτερο κόστος για έναν νέο σχηματισμό που δεν διαθέτει ακόμη σταθερούς εκλογικούς δεσμούς και δοκιμασμένους οργανωτικούς μηχανισμούς.
Η Μαρία Γρατσία, οι καταγγελίες περί πολέμου και η πολιτική άμυνα
Σημαντικό ρόλο στη δημόσια υπεράσπιση της Μαρίας Καρυστιανού έχει αναλάβει η δικηγόρος και στενή συνεργάτιδά της, Μαρία Γρατσία. Η ίδια έχει καταγγείλει ότι το κόμμα δέχεται συντονισμένη προσπάθεια αποδόμησης, υποστηρίζοντας ότι η παρουσία της Καρυστιανού στην πολιτική σκηνή ενοχλεί τόσο την κυβέρνηση όσο και τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης. Η επιχειρηματολογία αυτή επιχειρεί να παρουσιάσει τις επιθέσεις και τις αμφισβητήσεις ως μέρος μιας ευρύτερης σύγκρουσης με το πολιτικό σύστημα.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα πρόβλημα πολιτικής αποτελεσματικότητας. Όταν ένα κόμμα υποχωρεί στις δημοσκοπήσεις, χάνει στελέχη και δυσκολεύεται να διευρύνει την απήχησή του, η συνεχής επίκληση ενός εξωτερικού πολέμου δεν αρκεί για να αντιστρέψει την εικόνα. Η ηγεσία καλείται να πείσει ότι μπορεί να οργανώσει μια αξιόπιστη πολιτική πρόταση και να διαχειριστεί τις εσωτερικές διαφωνίες χωρίς να οδηγείται σε νέες ρήξεις.
Η κρίση της «Ελπίδας» συμπίπτει, άλλωστε, με μια περίοδο κατά την οποία εντείνεται ο ανταγωνισμός για την ψήφο της δυσαρέσκειας. Η παρουσία της Ελληνικής Λύσης, της Φωνής Λογικής, άλλων αντισυστημικών σχηματισμών και η συζήτηση για πιθανό νέο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά περιορίζουν τα περιθώρια διεκδίκησης ενός πολιτικού ακροατηρίου που δεν είναι ούτε ενιαίο ούτε δεδομένο. Η Καρυστιανού δεν ανταγωνίζεται πλέον μια αφηρημένη εικόνα του πολιτικού συστήματος. Ανταγωνίζεται υπαρκτά κόμματα, με συγκεκριμένες ηγεσίες, θέσεις και εκλογικές δεξαμενές.
Η κατηγορηματική διάψευση για τις εκλογές και το πραγματικό δίλημμα
Η ένταση της κρίσης αποτυπώθηκε και στη δημόσια αντιπαράθεση που ξέσπασε μετά από δημοσίευμα περί ενδεχόμενης μη συμμετοχής της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» στις επόμενες εκλογές. Με ανακοίνωση που εξέδωσε στις 31 Οκτωβρίου, το Γραφείο Τύπου του κόμματος απέρριψε κατηγορηματικά τον συγκεκριμένο ισχυρισμό, χαρακτηρίζοντάς τον ψευδή και παραπλανητικό. Υπογράμμισε ότι η εκλογική παρουσία του κινήματος είναι δεδομένη, ζήτησε να παρουσιαστούν τα στοιχεία στα οποία στηρίχθηκε το δημοσίευμα και προειδοποίησε ότι επιφυλάσσεται για την άσκηση των νόμιμων δικαιωμάτων του.
Η διάψευση είναι σαφής. Η Μαρία Καρυστιανού και το κόμμα της δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν την εκλογική προσπάθεια. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί την πίεση που δημιουργούν οι δημοσκοπήσεις και οι εσωτερικές αναταράξεις. Αντιθέτως, καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη πολιτικής ανασύνταξης.
Το πρόβλημα για την Καρυστιανού δεν είναι απλώς ότι μία δημοσκόπηση την εμφανίζει κάτω από το 3%. Είναι ότι η φθορά εκδηλώθηκε πολύ νωρίς, πριν καν το κόμμα δοκιμαστεί σε εθνικές εκλογές. Είναι ότι η αρχική δημοφιλία του προσώπου της δεν κατάφερε να λειτουργήσει ως σταθερό θεμέλιο για έναν νέο πολιτικό φορέα. Είναι, τέλος, ότι η δημόσια συζήτηση γύρω από την «Ελπίδα» περιστρέφεται ολοένα περισσότερο γύρω από τις αποχωρήσεις, τις εσωτερικές συγκρούσεις και την εκλογική της επιβίωση, αντί να επικεντρώνεται στις πολιτικές προτάσεις της.
Η Μαρία Καρυστιανού βρίσκεται πλέον μπροστά στο πρώτο πραγματικά σκληρό πολιτικό τεστ της διαδρομής της. Πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να ανακτήσει ψηφοφόρους, να συγκρατήσει στελέχη και να διαμορφώσει ένα αναγνωρίσιμο πολιτικό στίγμα. Διαφορετικά, η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» κινδυνεύει να αποτελέσει ένα ακόμη παράδειγμα κόμματος που γεννήθηκε μέσα σε συνθήκες υψηλών προσδοκιών, αλλά βρέθηκε αντιμέτωπο με τα όρια της εκλογικής του απήχησης προτού φτάσει στην κάλπη.
