Διπλή κινητοποίηση στο Μέγαρο Μαξίμου και στην Πειραιώς, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επιχειρεί να συσπειρώσει κυβέρνηση και κόμμα ενόψει των εκλογών του 2027. Οι υπουργοί στρέφονται στις περιφέρειές τους, οι κομματικοί μηχανισμοί επιστρατεύονται και οι απώλειες ψηφοφόρων προς τα δεξιά προκαλούν αυξανόμενη ανησυχία
Σε κατάσταση προεκλογικού συναγερμού θέτει από σήμερα την κυβέρνηση και τη Νέα Δημοκρατία ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με δύο διαδοχικές συνεδριάσεις που αποτυπώνουν την προσπάθεια του Μεγάρου Μαξίμου να ανακτήσει τον έλεγχο της πολιτικής ατζέντας και να περιορίσει τις απώλειες στην εκλογική βάση του κυβερνώντος κόμματος. Το υπουργικό συμβούλιο, που έχει προγραμματιστεί για τις 11 το πρωί, και η συνεδρίαση της νέας Εκτελεστικής Γραμματείας της ΝΔ, η οποία θα ακολουθήσει στην Πειραιώς, σηματοδοτούν ουσιαστικά την έναρξη μιας παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου. Μπορεί οι κάλπες να τοποθετούνται στο 2027, ωστόσο η κυβέρνηση λειτουργεί ήδη με εκλογικούς όρους. Οι υπουργοί βρίσκονται ολοένα συχνότερα στις περιφέρειές τους, οι υποψήφιοι προετοιμάζονται και η κομματική ηγεσία επιχειρεί να κινητοποιήσει έναν μηχανισμό που καλείται να αντιμετωπίσει τη δυσαρέσκεια, την κόπωση από την πολυετή διακυβέρνηση και την αμφισβήτηση στο εσωτερικό της ίδιας της παράταξης. Για τον πρωθυπουργό, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η παραγωγή κυβερνητικού έργου, αλλά η μετατροπή του σε εκλογικό αποτέλεσμα.
Υπουργοί με το μυαλό στην κάλπη και το Μαξίμου σε κατάσταση πίεσης
Η σημερινή συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου έχει έναν σαφή πολιτικό προσανατολισμό. Οι Κωστής Χατζηδάκης και Άκης Σκέρτσος θα παρουσιάσουν τον κυβερνητικό σχεδιασμό μέχρι το τέλος της βουλευτικής περιόδου, ενώ κάθε υπουργός καλείται να προσδιορίσει τις τρεις έως τέσσερις σημαντικότερες προτεραιότητες του χαρτοφυλακίου του. Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί ταυτόχρονα μια προσπάθεια του πρωθυπουργού να επιβάλει πειθαρχία σε ένα κυβερνητικό σχήμα που εισέρχεται στην τελική ευθεία της θητείας του. Το προεκλογικό ενδιαφέρον των υπουργών για τις προσωπικές τους επιδόσεις, τις τοπικές συμμαχίες και τη συγκέντρωση σταυρών προτίμησης δημιουργεί αναπόφευκτα προβλήματα στον κεντρικό συντονισμό. Ο Μητσοτάκης θέλει να εμφανίσει μια κυβέρνηση που εξακολουθεί να παράγει έργο, την ώρα που τα μέλη της προετοιμάζονται για την προσωπική τους εκλογική αναμέτρηση.
Στην επίσημη ατζέντα περιλαμβάνονται οι αστικές συγκοινωνίες, με παρουσίαση από τον Γιώργο Κώτσηρα, η ρύθμιση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία και η προστασία των εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες, με εισήγηση της Νίκης Κεραμέως, καθώς και το νομοσχέδιο του Γιώργου Φλωρίδη για τη μετατροπή της Δικαστικής Αστυνομίας σε Σώμα Ασφαλείας. Πρόκειται για πρωτοβουλίες που η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να εντάξει στον απολογισμό της. Η δυσκολία για το Μαξίμου είναι ότι οι νομοθετικές παρεμβάσεις δεν αρκούν από μόνες τους για να ανατρέψουν την εικόνα που έχει διαμορφωθεί σε σημαντικό τμήμα της κοινωνίας. Η ακρίβεια, η πίεση στα εισοδήματα και η δυσαρέσκεια για ζητήματα διαφάνειας εξακολουθούν να βαραίνουν την κυβερνητική εικόνα, ανεξαρτήτως των επιμέρους εξαγγελιών.
Η φοροδιαφυγή γίνεται προεκλογικό όπλο, αλλά κρύβει παγίδες
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προσπάθεια του Μεγάρου Μαξίμου να αξιοποιήσει πολιτικά τις πρόσφατες υποθέσεις μεγάλης φοροδιαφυγής που απασχολούν τις δικαστικές και ελεγκτικές αρχές. Οι υποθέσεις που συνδέονται με την Pizza Fan και το Χωριάτικο έχουν αποκτήσει μεγάλη δημοσιότητα, προσφέροντας στην κυβέρνηση την ευκαιρία να προβάλει την αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών και την πολιτική της βούληση για την αντιμετώπιση του οικονομικού εγκλήματος. Ο Μητσοτάκης επιδιώκει να παρουσιάσει τις έρευνες ως απόδειξη ότι το κράτος μπορεί να συγκρουστεί με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα. Υπάρχει, ωστόσο, ένα σοβαρό πολιτικό πρόβλημα: όσο περισσότερο η κυβέρνηση διεκδικεί την πατρότητα αυτών των επιτυχιών, τόσο περισσότερο θα καλείται να απαντήσει γιατί οι ελεγχόμενες πρακτικές μπόρεσαν, σύμφωνα με τις υπό διερεύνηση καταγγελίες, να αναπτυχθούν επί σειρά ετών.
Επιπλέον, η δικαστική διερεύνηση δεν εξαντλεί τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες τέτοιων υποθέσεων. Οι εργαζόμενοι των επιχειρήσεων που βρίσκονται στο επίκεντρο των ερευνών αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα για το επαγγελματικό τους μέλλον, ενώ η κυβέρνηση θα κριθεί και από τη δυνατότητά της να διασφαλίσει ότι η αντιμετώπιση της παρανομίας δεν θα οδηγήσει σε εγκατάλειψη ανθρώπων που δεν έχουν καμία ευθύνη για τις ελεγχόμενες πρακτικές. Η πολιτική αξιοποίηση των αποκαλύψεων μπορεί να προσφέρει πρόσκαιρα επικοινωνιακά οφέλη, αλλά ενδέχεται να δημιουργήσει μεγαλύτερο πρόβλημα εάν οι πολίτες διαπιστώσουν ότι οι κυβερνητικοί πανηγυρισμοί προηγούνται των ουσιαστικών αποτελεσμάτων.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι οι διαρροές προς τα δεξιά
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δεύτερη σημερινή συνεδρίαση, αυτή της Εκτελεστικής Γραμματείας της Νέας Δημοκρατίας. Εκεί βρίσκεται το καθαρά κομματικό σκέλος του προεκλογικού σχεδιασμού, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επιδιώκει την ενεργοποίηση των οργανώσεων και την ενίσχυση της παρουσίας της παράταξης σε περιοχές όπου παρατηρούνται σημαντικές δυσκολίες συσπείρωσης. Ο γραμματέας της ΝΔ, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, αναμένεται να παρουσιάσει τον απολογισμό των προηγούμενων περιοδειών και τον προγραμματισμό των επόμενων επισκέψεων. Η έμφαση δίνεται στις εκλογικές περιφέρειες όπου παραδοσιακοί ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας έχουν απομακρυνθεί από το κυβερνών κόμμα, είτε αναζητώντας πολιτική έκφραση στα δεξιά του είτε παραμένοντας αναποφάσιστοι.
Το συγκεκριμένο πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα εξαιτίας των σεναρίων για την ίδρυση νέου κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά. Η ανοιχτή σύγκρουση του πρώην πρωθυπουργού με τον Μητσοτάκη, σε συνδυασμό με τη δυνητική απήχηση που καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις για ένα ενδεχόμενο νέο πολιτικό σχήμα, έχει δημιουργήσει πρόσθετη πίεση στο κυβερνητικό επιτελείο. Η απειλή δεν αφορά μόνο τη μετακίνηση ψηφοφόρων προς ένα πιθανό κόμμα Σαμαρά. Αφορά και τη συνολικότερη αποσυσπείρωση μιας παραδοσιακής εκλογικής βάσης που αμφισβητεί βασικές επιλογές της σημερινής ηγεσίας. Αυτό εξηγεί και την προσπάθεια να ενισχυθούν οι κομματικές περιοδείες στην περιφέρεια, να αποκατασταθεί η επαφή με τοπικά στελέχη και να περιοριστεί η πολιτική απόσταση ανάμεσα στην Πειραιώς και σε ψηφοφόρους που διατηρούν μεν δεσμούς με τη Νέα Δημοκρατία, αλλά δεν θεωρούν δεδομένη την επιστροφή τους στην κάλπη της.
Οι εκλογές έχουν αρχίσει πριν προκηρυχθούν
Η σημερινή διπλή κινητοποίηση αποκαλύπτει τελικά μια ουσιαστική αντίφαση για τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Από τη μία πλευρά επιχειρεί να εμφανίσει μια κυβέρνηση που διατηρεί την πρωτοβουλία των κινήσεων και προγραμματίζει το έργο της μέχρι το τέλος της θητείας της. Από την άλλη, κινητοποιεί πρόωρα ολόκληρο τον κομματικό μηχανισμό, αναγνωρίζοντας στην πράξη ότι το εκλογικό περιβάλλον γίνεται δυσκολότερο. Η έμφαση στις περιοδείες, οι προετοιμασίες για τις νέες υποψηφιότητες και η προσπάθεια περιορισμού των διαρροών προς τα δεξιά μαρτυρούν ότι η ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας έχει περάσει από τη διαχείριση της κυβερνητικής καθημερινότητας στην αγωνία της εκλογικής επιβίωσης. Ο Μητσοτάκης ζητά από τους υπουργούς να συνεχίσουν να κυβερνούν και από τον κομματικό μηχανισμό να αρχίσει να δίνει τη μάχη της κάλπης. Μόνο που το δυσκολότερο μέρος της προσπάθειας δεν είναι να κινητοποιήσει τα στελέχη του. Είναι να πείσει όσους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας έχουν απομακρυνθεί ότι αξίζει να επιστρέψουν.