.jpg)
Με κέρδη 3,71 δισ. ευρώ και έσοδα 2,16 δισ. ευρώ από προμήθειες και υπηρεσίες στο εννεάμηνο, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες μετατρέπουν την αποταμίευση σε πεδίο νέας κερδοφορίας. Τα σχεδόν μηδενικά επιτόκια, η στροφή στα αμοιβαία κεφάλαια και οι επιβαρύνσεις που πληρώνουν οι μικροεπενδυτές
Για 10.000 ευρώ που παραμένουν έναν χρόνο σε έναν συνηθισμένο τραπεζικό λογαριασμό, ο Έλληνας αποταμιευτής μπορεί να εισπράξει τόκους μόλις 3 ευρώ, πριν από τη φορολογία. Την ίδια ώρα, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες καταγράφουν κέρδη δισεκατομμυρίων και αναπτύσσουν με εντυπωσιακούς ρυθμούς τις δραστηριότητες που τους αποφέρουν προμήθειες.
Αυτή είναι η πραγματική εικόνα πίσω από τους ισολογισμούς της Eurobank, της Τράπεζας Πειραιώς, της Alpha Bank και της Εθνικής Τράπεζας.
Τα χρήματα των καταθετών αμείβονται με επιτόκια που απέχουν δραματικά από τον πληθωρισμό. Και όταν οι πελάτες αναζητούν διέξοδο για να προστατεύσουν τις αποταμιεύσεις τους, οι ίδιες τράπεζες τους προσφέρουν αμοιβαία κεφάλαια, επενδυτικά και ασφαλιστικά προϊόντα, από τα οποία εισπράττουν νέες αμοιβές.
Έτσι, ο αποταμιευτής βρίσκεται αντιμέτωπος με δύο επιλογές που εξυπηρετούν διαφορετικά, αλλά εξίσου ισχυρά, τραπεζικά συμφέροντα: είτε αφήνει τα χρήματά του σε λογαριασμούς με πενιχρή απόδοση είτε τα μεταφέρει σε προϊόντα με επενδυτικό κίνδυνο και πρόσθετο κόστος.
Οι αριθμοί αποκαλύπτουν ποιος βγαίνει κερδισμένος από αυτή τη διαδικασία.
Κέρδη 3,71 δισ. ευρώ και έσοδα 2,16 δισ. ευρώ από προμήθειες
Το εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026 οι τέσσερις συστημικές τράπεζες εμφάνισαν συνολικά 3,71 δισ. ευρώ δημοσιευμένα κέρδη που αναλογούν στους μετόχους τους.
Στο ίδιο διάστημα, τα έσοδα από προμήθειες και υπηρεσίες ανήλθαν σε 2,16 δισ. ευρώ, έναντι περίπου 1,75 δισ. ευρώ το αντίστοιχο εννεάμηνο του 2025. Πρόκειται για αύξηση 23,8%, δηλαδή για επιπλέον 415,5 εκατ. ευρώ μέσα σε μόλις εννέα μήνες.
Η Πειραιώς ανακοίνωσε έσοδα υπηρεσιών 679 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 39%. Η Eurobank εμφάνισε 630 εκατ. ευρώ, με αύξηση 13%. Η Alpha Bank έφθασε τα 482,7 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας άνοδο 32,2%, ενώ η Εθνική Τράπεζα εισέπραξε 371 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 10%.
Υπάρχει μια αναγκαία διάκριση: τα ποσά αυτά αφορούν δραστηριότητες ολόκληρων τραπεζικών ομίλων και δεν προέρχονται αποκλειστικά από χρεώσεις στους μικροκαταθέτες. Στην περίπτωση της Πειραιώς, για παράδειγμα, σημαντική συνεισφορά έχει η Εθνική Ασφαλιστική, ενώ στα έσοδα της Alpha Bank περιλαμβάνεται και μέρισμα από την Prodea.
Αυτό, όμως, δεν αλλάζει την ουσία. Οι τράπεζες έχουν αναδείξει τη διαχείριση κεφαλαίων, τις ασφαλιστικές εργασίες και τις επενδυτικές υπηρεσίες σε βασικούς πυλώνες της κερδοφορίας τους.
Το ενδιαφέρον είναι ότι αναπτύσσουν αυτές τις δραστηριότητες αξιοποιώντας, μεταξύ άλλων, τις ήδη υπάρχουσες σχέσεις τους με εκατομμύρια καταθέτες.
Το 0,03% των καταθέσεων απέναντι στον πληθωρισμό του 5%
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο προκλητική όταν εξεταστούν τα επιτόκια.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για τον Σεπτέμβριο του 2026, το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων μίας ημέρας των νοικοκυριών διαμορφώθηκε στο εξαιρετικά χαμηλό 0,03%.
Το μέσο επιτόκιο των νέων προθεσμιακών καταθέσεων νοικοκυριών διάρκειας έως ενός έτους έφθασε στο 1,28%.
Τον ίδιο μήνα, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα ήταν 5%, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ.
Ακόμη και μια προθεσμιακή κατάθεση, δηλαδή η επιλογή με την οποία ο πελάτης δεσμεύει τα χρήματά του για συγκεκριμένο διάστημα, προσέφερε μέση ονομαστική απόδοση πολύ χαμηλότερη από τον ρυθμό αύξησης των τιμών.
Για αποταμιεύσεις 10.000 ευρώ, το επιτόκιο 1,28% αντιστοιχεί σε 128 ευρώ μικτούς ετήσιους τόκους. Στον απλό λογαριασμό, με 0,03%, οι τόκοι περιορίζονται στα 3 ευρώ.
Και ενώ ο καταθέτης μετρά αυτές τις αποδόσεις, το μέσο επιτόκιο των νέων τραπεζικών δανείων διαμορφώθηκε στο 4,76%. Η απόσταση από το μέσο επιτόκιο όλων των νέων καταθέσεων, που ήταν 0,40%, έφθασε τις 4,36 ποσοστιαίες μονάδες.
Πρόκειται για διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων, με διαφορετικό κόστος και πιστωτικό κίνδυνο. Η σύγκριση δεν ισοδυναμεί με καθαρό τραπεζικό κέρδος. Αποτυπώνει, ωστόσο, με τον πιο καθαρό τρόπο την τεράστια απόσταση ανάμεσα στην αμοιβή της αποταμίευσης και στο κόστος δανεισμού.
Και αυτή η απόσταση έχει συνέπειες. Όταν η ασφαλής αποταμίευση δεν προστατεύει την αγοραστική δύναμη, ο πελάτης είναι πολύ πιο δεκτικός στην πρόταση για ένα επενδυτικό προϊόν.
Η Εθνική Τράπεζα παραδέχεται τη στροφή των καταθετών στα δικά της αμοιβαία
Η πιο αποκαλυπτική περιγραφή αυτής της διαδικασίας δεν προέρχεται από κάποιον επικριτή του τραπεζικού συστήματος.
Προέρχεται από την ίδια την Εθνική Τράπεζα.
Στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του τρίτου τριμήνου, που δημοσιεύθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026, η διοίκησή της συνδέει ευθέως την αύξηση των προμηθειών στη λιανική τραπεζική με τις πωλήσεις επενδυτικών προϊόντων προς την υφιστάμενη καταθετική της βάση.
Αναφέρει, μάλιστα, ότι τα αμοιβαία κεφάλαιά της κατέγραψαν αύξηση μεγαλύτερη του 40% σε ετήσια βάση στο εννεάμηνο.
Στην ίδια ανακοίνωση γίνεται ρητή αναφορά στη συνεχιζόμενη μετακίνηση πελατών από τις προθεσμιακές καταθέσεις προς τα αμοιβαία κεφάλαια της τράπεζας.
Τα συνολικά κεφάλαια υπό διαχείριση ενισχύθηκαν κατά σχεδόν 2 δισ. ευρώ από την αρχή του έτους, εξέλιξη την οποία η διοίκηση συνδέει με τη δημιουργία επαναλαμβανόμενων εσόδων από προμήθειες.
Δεν χρειάζεται, συνεπώς, κανείς να αναζητήσει κάποια κρυφή στρατηγική.
Η στρατηγική περιγράφεται στις ίδιες τις οικονομικές ανακοινώσεις που απευθύνονται στους επενδυτές και στους μετόχους.
Η τράπεζα διαθέτει μια μεγάλη βάση αποταμιευτών. Προωθεί σε αυτή επενδυτικά προϊόντα. Τα χρήματα μετακινούνται σε κεφάλαια υπό διαχείριση. Και η μετακίνηση δημιουργεί νέα έσοδα για τον όμιλο.
Είναι μια απολύτως συγκεκριμένη επιχειρηματική επιλογή. Το ερώτημα είναι εάν ο μικρός καταθέτης αντιλαμβάνεται εξίσου καθαρά το κόστος και τους κινδύνους της.
Η ακριβή έξοδος από τις καταθέσεις και ο λογαριασμός των αμοιβαίων
Η ελληνική αγορά αμοιβαίων κεφαλαίων έχει μεγαλώσει σημαντικά.
Σύμφωνα με την Ελληνική Ένωση Διαχειριστών Συλλογικών Επενδύσεων και Περιουσίας, στο τέλος Σεπτεμβρίου 2026 το ενεργητικό των οργανισμών συλλογικών επενδύσεων που διαχειρίζονται ελληνικές εταιρείες είχε φθάσει τα 34 δισ. ευρώ.
Οι καθαρές εισροές από την αρχή του έτους ανήλθαν σε 2,81 δισ. ευρώ.
Πίσω από την ανάπτυξη αυτή υπάρχει μια πραγματική επενδυτική αγορά. Υπάρχει, όμως, και ένα σύστημα επιβαρύνσεων που οφείλει να εξεταστεί χωρίς τους εξωραϊσμούς των τραπεζικών παρουσιάσεων.
Σύμφωνα με την έρευνα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για το 2025, οι μέσες ετήσιες τρέχουσες επιβαρύνσεις των ελληνικών αμοιβαίων κεφαλαίων διαμορφώθηκαν στο 1,71%.
Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το 1,84% του 2024. Παραμένει, ωστόσο, ουσιαστικό κόστος για τον επενδυτή.
Η μέση προμήθεια εξαγοράς αυξήθηκε από 0,45% το 2024 σε 0,54% το 2025. Στα ομολογιακά αμοιβαία κεφάλαια έφθασε κατά μέσο όρο το 0,81%.
Παράλληλα, η μέση προμήθεια διάθεσης διαμορφώθηκε στο 0,38%.
Οι επιβαρύνσεις αυτές δεν επιβάλλονται υποχρεωτικά όλες σε κάθε προϊόν, ούτε αθροίζονται μηχανικά. Διαφέρουν ανάλογα με το αμοιβαίο κεφάλαιο, την κατηγορία μεριδίων και τους συμβατικούς όρους.
Για να γίνει, όμως, αντιληπτή η κλίμακα του κόστους, αρκεί ένα παράδειγμα.
Σε ένα χαρτοφυλάκιο 20.000 ευρώ, ετήσια επιβάρυνση 1,71% αντιστοιχεί σε περίπου 342 ευρώ, εφόσον το ύψος της επένδυσης παραμένει σταθερό.
Πρόκειται για κόστος που επιβαρύνει το επενδυτικό προϊόν ανεξάρτητα από το αν η αγορά θα κινηθεί ανοδικά ή καθοδικά.
Ο επενδυτής μπορεί να κερδίσει. Μπορεί, όμως, και να χάσει μέρος του κεφαλαίου του. Η αμοιβή διαχείρισης εξακολουθεί να αποτελεί στοιχείο του κόστους.
Αυτό είναι το σημείο που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή: η τραπεζική προμήθεια δεν εξαρτάται κατ’ ανάγκην από το αν τελικά ο μικροεπενδυτής θα βγει κερδισμένος.
Οι τράπεζες πουλούν προϊόντα από τα οποία κερδίζουν και ως διανομείς
Υπάρχει και μια δεύτερη πλευρά, λιγότερο ορατή στον καταναλωτή.
Στην ελληνική αγορά, οι μεγάλοι τραπεζικοί όμιλοι έχουν ισχυρή παρουσία τόσο στη διαχείριση αμοιβαίων κεφαλαίων όσο και στη διάθεσή τους μέσω των καταστημάτων και των ψηφιακών δικτύων τους.
Με απλά λόγια, ο πελάτης μπορεί να αγοράζει από την τράπεζά του ένα προϊόν το οποίο διαχειρίζεται εταιρεία του ίδιου ομίλου.
Η συγκεκριμένη δραστηριότητα είναι νόμιμη και υπόκειται σε κανόνες εποπτείας και ενημέρωσης των επενδυτών. Δημιουργεί, ωστόσο, προφανή ερωτήματα για τα οικονομικά κίνητρα που συνοδεύουν την προώθηση των προϊόντων.
Πόσο ανεξάρτητη είναι η σύσταση που δέχεται ο καταθέτης; Έχει ενημερωθεί για φθηνότερες εναλλακτικές; Γνωρίζει πόσο από το συνολικό κόστος αφορά τη διαχείριση και πόσο τη διάθεση; Έχει καταλάβει ότι η επένδυση δεν διαθέτει την ίδια εγγύηση με την κατάθεση;
Η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) έχει επισημάνει ότι το κόστος διάθεσης αντιπροσωπεύει περίπου το 48% του συνολικού κόστους επένδυσης σε ευρωπαϊκά αμοιβαία κεφάλαια τύπου UCITS.
Η ευρωπαϊκή εποπτική αρχή εντοπίζει καθοριστικό ρόλο των τραπεζών και των εταιρειών επενδυτικών υπηρεσιών στη διανομή των προϊόντων.
Διαπιστώνει, επίσης, ότι οι ιδιώτες επενδυτές επιβαρύνονται περισσότερο από τους θεσμικούς, με τη διαφορά στο συνολικό κόστος να φθάνει κατά μέσο όρο το 17% στην ευρωπαϊκή έρευνα.
Το πρόβλημα, επομένως, δεν περιορίζεται στην ελληνική αγορά. Στην Ελλάδα, όμως, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα εξαιτίας των εξαιρετικά χαμηλών αποδόσεων στις καταθέσεις και της συγκέντρωσης του τραπεζικού συστήματος.
Από την εγγυημένη κατάθεση στον επενδυτικό κίνδυνο
Η μεταφορά χρημάτων από μια τραπεζική κατάθεση σε αμοιβαίο κεφάλαιο δεν αποτελεί απλή αλλαγή λογαριασμού.
Αποτελεί αλλαγή κατηγορίας κινδύνου.
Οι επιλέξιμες τραπεζικές καταθέσεις καλύπτονται από το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων έως 100.000 ευρώ ανά καταθέτη και ανά πιστωτικό ίδρυμα, με τις ειδικότερες προβλέψεις του νόμου.
Η εγγύηση αυτή δεν προστατεύει τον επενδυτή από μια υποχώρηση της αξίας των μεριδίων ενός αμοιβαίου κεφαλαίου.
Αυτό σημαίνει ότι ένας πολίτης που εγκαταλείπει την κατάθεση για να επιδιώξει υψηλότερη απόδοση αναλαμβάνει έναν κίνδυνο τον οποίο προηγουμένως δεν είχε.
Δεν είναι κατ’ ανάγκην λανθασμένη επιλογή. Τα αμοιβαία κεφάλαια μπορούν να προσφέρουν διαφοροποίηση και επενδυτικές ευκαιρίες. Δεν αποτελούν, όμως, ισοδύναμο υποκατάστατο της εγγυημένης κατάθεσης.
Και βεβαίως δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως αυτονόητη διέξοδος από τα χαμηλά επιτόκια χωρίς να εξηγείται πλήρως το συνολικό κόστος.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι εάν οι τράπεζες δικαιούνται να πωλούν επενδυτικά προϊόντα. Είναι εάν αξιοποιούν τη δεσπόζουσα εμπορική σχέση τους με τον καταθέτη για να κατευθύνουν ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος των αποταμιεύσεων σε δραστηριότητες που αποφέρουν στον όμιλο υψηλότερα έσοδα.
Το χρήμα του καταθέτη αποδίδει ελάχιστα – Η προμήθεια της τράπεζας εισπράττεται κανονικά
Οι συστημικές τράπεζες δεν αντιμετωπίζουν σήμερα πρόβλημα κερδοφορίας.
Με 3,71 δισ. ευρώ κέρδη που αναλογούν στους μετόχους τους μέσα σε εννέα μήνες, με περίπου 6,6 δισ. ευρώ καθαρά έσοδα από τόκους και με 2,16 δισ. ευρώ έσοδα από προμήθειες και υπηρεσίες, διαθέτουν οικονομικά μεγέθη που δύσκολα συμβιβάζονται με την εικόνα της μόνιμης πίεσης προς τον μικρό αποταμιευτή.
Η αγορά επενδυτικών προϊόντων αναπτύσσεται. Τα χαρτοφυλάκια υπό διαχείριση μεγαλώνουν. Οι ασφαλιστικές δραστηριότητες επεκτείνονται. Οι μέτοχοι αναμένουν νέες διανομές.
Ο καταθέτης, αντίθετα, εξακολουθεί να βλέπει το 0,03% στον λογαριασμό του και το 5% στον πληθωρισμό.
Αν παραμείνει στην κατάθεση, η αγοραστική δύναμη των χρημάτων του υποχωρεί. Αν στραφεί σε ένα αμοιβαίο κεφάλαιο, αναλαμβάνει επενδυτικό κίνδυνο και επιβαρύνεται με τις προβλεπόμενες χρεώσεις.
Και στις δύο περιπτώσεις, η τράπεζα έχει οργανώσει τη δραστηριότητά της ώστε να παράγει έσοδα.
Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα που κρύβεται πίσω από τους πανηγυρισμούς για τα τραπεζικά αποτελέσματα: η χαμηλή αμοιβή της αποταμίευσης γίνεται ταυτόχρονα ισχυρό κίνητρο για την πώληση επενδυτικών προϊόντων.
Το αποδεικνύει, άλλωστε, η ίδια η Εθνική Τράπεζα, περιγράφοντας στους μετόχους της τη μετακίνηση των καταθετών προς τα αμοιβαία της ως παράγοντα που ενισχύει τα επαναλαμβανόμενα έσοδα από προμήθειες.
Ο μικρός αποταμιευτής μετρά τα ευρώ που κερδίζει. Οι τράπεζες μετρούν τα εκατομμύρια που εισπράττουν από τη διαχείριση των χρημάτων του.
