Τραπεζική πηγή καταγγέλλει στην ιστοσελίδα radar.gr διαγραφές-μαμούθ σε «κόκκινα» δάνεια εφοπλιστών από servicers και τράπεζες. Τρεις οφειλέτες χρωστούσαν συνολικά 244 εκατ. ευρώ και, σύμφωνα με την καταγγελία, είδαν να σβήνονται τα 215 εκατομμύρια. Οι ίδιοι servicers έβγαλαν στο σφυρί χιλιάδες κατοικίες τα τελευταία χρόνια. Η Βουλή μόλις ψήφισε σταθερό επιτόκιο 3% για τους ευάλωτους οφειλέτες και δεκαπλάσια πρόστιμα για τους servicers. Το ερώτημα είναι αν το ίδιο μέτρο ισχύει για όλους.
Η ΠΥΘΙΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ
Αναγνώστριες και αναγνώστες μου. Συντρόφισσες και σύντροφοι.
Υπάρχουν ειδήσεις που, αν τις διαβάσεις μία φορά, σου προκαλούν θυμό. Αν τις διαβάσεις δεύτερη, σου προκαλούν κάτι χειρότερο: την αίσθηση ότι όλα όσα υποψιαζόσουν ήταν αλήθεια. Μία τέτοια δημοσίευσε το radar.gr, με πληροφορίες από τραπεζική πηγή που μιλά για «προκλητικές» διαγραφές χρεών σε «κόκκινα» δάνεια εφοπλιστών από servicers και τράπεζες. Χωρίς ονόματα, για λόγους που ο συντάκτης χαρακτηρίζει ευνόητους, «μέχρι στιγμής». Με νούμερα όμως που δεν χρειάζονται ονόματα για να καταλάβει κανείς τι σημαίνουν. Ένας οφειλέτης χρωστούσε 130 εκατ. ευρώ και, σύμφωνα με την καταγγελία, του «κουρεύτηκαν» τα 119. Ένας δεύτερος χρωστούσε 72 εκατ. και του διαγράφηκαν τα 61,5. Ένας τρίτος χρωστούσε 42 εκατ. και του σβήστηκαν τα 34,8. Το ίδιο το μέσο σημειώνει με τιμιότητα ότι δεν είναι σε θέση να διασταυρώσει τα ονόματα και τους αριθμούς, αλλά ότι η πηγή του είναι τραπεζική και έχει την αξιοπιστία της. Εγώ θα κρατήσω την ίδια επιφύλαξη. Θα κρατήσω όμως και την ερώτηση που γεννούν αυτά τα νούμερα, γιατί δεν είναι μια ερώτηση που μπορεί να περιμένει.
Τα στοιχεία έρχονται στο φως τις ίδιες ημέρες που η Βουλή συζητούσε και ψήφιζε το νομοσχέδιο για τους servicers και την προστασία των δανειοληπτών. Είναι οι ίδιες ημέρες που μελέτες δημοσίευαν ότι από το 2021 έως το τέλος Οκτωβρίου 2026 έγιναν 23.065 κατακυρώσεις πλειστηριασμών κατοικιών στη χώρα. Πίσω από αυτόν τον αριθμό υπάρχουν οικογένειες που έχασαν το σπίτι τους για χρέη που, στη συντριπτική τους πλειονότητα, δεν θα έφταναν ούτε το ένα εκατοστό όσων φέρεται να διαγράφηκαν σε έναν μόνο από τους εφοπλιστές της καταγγελίας. Ο μικροοφειλέτης βλέπει τον δικαστικό επιμελητή στην πόρτα του για ένα δάνειο 80.000 ευρώ. Ο μεγαλοοφειλέτης, αν ισχύουν όσα καταγγέλλονται, κάθεται στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης και φεύγει με το 90% του χρέους σβησμένο. Αν αυτό δεν είναι ο ορισμός της κοινωνικής αδικίας, τότε ο ορισμός πρέπει να ξαναγραφτεί.
Τρεις οφειλέτες, 215 εκατομμύρια στον αέρα
Ας κάνουμε μαζί έναν απλό λογαριασμό, γιατί οι αριθμοί λένε περισσότερα από κάθε επίθετο. Οι τρεις οφειλέτες της καταγγελίας χρωστούσαν συνολικά 244 εκατ. ευρώ. Οι διαγραφές που αναφέρονται φτάνουν τα 215,3 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 88% του συνολικού χρέους. Στην πρώτη περίπτωση το «κούρεμα» αγγίζει το 91,5%, στη δεύτερη το 85,4% και στην τρίτη το 82,9%. Από τα 244 εκατομμύρια, οι τρεις οφειλέτες καλούνται να αποπληρώσουν περίπου 28,7 εκατομμύρια. Για να το καταλάβουμε καλύτερα, ο πρώτος οφειλέτης χρωστούσε 130 εκατομμύρια και θα πληρώσει 11. Ένα νοικοκυριό που χρωστά 130.000 ευρώ σε στεγαστικό, με την ίδια αναλογία, θα πλήρωνε 11.000 ευρώ και θα κρατούσε το σπίτι του. Γνωρίζετε πολλά νοικοκυριά που πέτυχαν κάτι τέτοιο; Εγώ γνωρίζω πολύ περισσότερα που έφυγαν από το σπίτι τους με μια κούτα στα χέρια, ενώ η οφειλή τους, με τόκους και έξοδα, είχε φτάσει να ξεπερνά πολλές φορές το αρχικό κεφάλαιο.
Το «κούρεμα» για όποιον έχει διαπραγματευτική δύναμη
Οφείλω να είμαι δίκαιη. Η διαγραφή χρέους δεν είναι από μόνη της σκάνδαλο. Οι servicers διαχειρίζονται για λογαριασμό των funds δάνεια που αγοράστηκαν από τις τράπεζες σε μικρό κλάσμα της λογιστικής τους αξίας. Γι’ αυτό μπορούν να «κουρεύουν» γενναία και να βγάζουν ακόμη κέρδος. Τα ναυτιλιακά δάνεια, επιπλέον, είναι συνήθως εξασφαλισμένα με πλοία, που η αξία τους κατέρρευσε στα χρόνια της ναυτιλιακής κρίσης. Ένας servicer μπορεί να υπολογίσει ότι παίρνει περισσότερα με μια ρύθμιση παρά με τον πλειστηριασμό ενός σκουριασμένου σκάφους. Τα στοιχεία της αγοράς δείχνουν ότι η μερική διαγραφή αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο των servicers και ότι βρίσκεται σε σχεδόν μία στις δύο ρυθμίσεις τους. Το ερώτημα επομένως δεν είναι αν γίνονται «κουρέματα». Είναι σε ποιον γίνονται, με ποια κριτήρια και με ποια διαφάνεια. Γιατί όταν ο ισχυρός οφειλέτης με τους δικηγόρους του και τις διασυνδέσεις του φεύγει με το 90% σβησμένο, ενώ ο ευάλωτος οφειλέτης παλεύει να πείσει τον servicer να δεχθεί έστω μια ρύθμιση μέσω του εξωδικαστικού, το σύστημα δεν διαχειρίζεται απλώς χρέη. Μοιράζει προνόμια ανάλογα με το μέγεθος του πορτοφολιού.
Ο νόμος που ψηφίστηκε και τα εργαλεία που υπάρχουν πια
Η κυβέρνηση ψήφισε την περασμένη Πέμπτη το νομοσχέδιο για τους servicers. Μέσα σε αυτό ο Κυριάκος Πιερρακάκης πέρασε δύο ρυθμίσεις που δεν άρεσαν καθόλου στους διαχειριστές. Το επιτόκιο για τους ευάλωτους και τους επιλέξιμους οφειλέτες του εξωδικαστικού μένει σταθερό στο 3% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης, για καταβολές από την 1η Δεκεμβρίου. Το ανώτατο πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει η Τράπεζα της Ελλάδος στους servicers δεκαπλασιάζεται, από 500.000 σε 5 εκατ. ευρώ. Την τροπολογία την ψήφισαν 212 βουλευτές. Το αμφιλεγόμενο άρθρο 23, που η αντιπολίτευση κατήγγειλε ως δώρο στα funds, αποσύρθηκε. Υπάρχει και μία διάταξη που πέρασε σχεδόν στα μουλωχτά, αλλά αποκτά τώρα ιδιαίτερη σημασία: ο ετήσιος έλεγχος των απαιτήσεων που διαχειρίζονται οι servicers και η δημοσιοποίηση πληροφοριών. Τα εργαλεία, δηλαδή, υπάρχουν. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει πλέον και τη νομική βάση και το οπλοστάσιο για να ζητήσει από τους servicers να εξηγήσουν με ποια κριτήρια έδωσαν διαγραφές της τάξης του 90% σε μεγάλους οφειλέτες, την ώρα που απέρριπταν ρυθμίσεις μικρών δανειοληπτών. Αν ο νόμος δεν εφαρμοστεί σε τέτοιες περιπτώσεις, θα μείνει ένα ακόμη κείμενο με καλές προθέσεις.
Τα ονόματα που λείπουν
Το radar.gr έγραψε ότι δεν δημοσιεύει ονόματα «μέχρι στιγμής». Αυτό το «μέχρι στιγμής» είναι η πιο ενδιαφέρουσα φράση όλης της ιστορίας, γιατί υποδηλώνει ότι τα ονόματα υπάρχουν σε κάποιο συρτάρι και περιμένουν. Όσο περιμένουν, οι υποψίες βαραίνουν πάνω σε ολόκληρο τον κλάδο, ακόμη και πάνω σε εφοπλιστές που πλήρωσαν μέχρι το τελευταίο ευρώ τις υποχρεώσεις τους. Σε μια χρονιά που η ελληνική ναυτιλία κάνει ρεκόρ πωλήσεων και ναύλων, η κοινωνία έχει κάθε δικαίωμα να μάθει ποιοι ακριβώς απολαμβάνουν τέτοιες διαγραφές, με ποιους όρους και αν αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι εμφανίζονται ταυτόχρονα να αγοράζουν πλοία, να παραγγέλνουν νεότευκτα και να μοιράζουν μερίσματα. Η διαφάνεια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι η μόνη απάντηση σε μια κοινωνία που έχει πληρώσει ακριβά τη διάσωση των τραπεζών και βλέπει σήμερα τα σπίτια της να πουλιούνται στο σφυρί. Εγώ, φίλες και φίλοι μου, θα ψάξω τα ονόματα. Και όταν τα βρω, δεν θα περιμένω κανένα «μέχρι στιγμής».
